Faset eklem ağrısını taşıyan küçük sinir dallarının (median dal) ısıyla geçici olarak devre dışı bırakıldığı girişimsel ağrı işlemidir.
Faset sinir radyofrekans ablasyon nedir?
Omurganın arka kısmında, her omurun üstünde ve altında birer küçük eklem bulunur; bunlara faset eklem denir. Yıllar içinde kireçlenme, yüklenme ya da eski yaralanmalar bu eklemlerde ağrıya yol açabilir. Faset eklemlerin duyusunu median dal adı verilen çok ince sinir dalları taşır.
Radyofrekans ablasyon, özel bir iğnenin ucundan verilen radyo dalgası enerjisiyle bu ince sinir dalının ısıtılarak ağrı sinyali iletimini bir süre kesmesidir. Sinir dalı zamanla yeniden büyüyebildiği için etki kalıcı değildir; işlem gerekirse tekrarlanabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Genellikle önce ilaç, egzersiz ve fizik tedavi denenir. Şu durumlar faset kaynaklı ağrıyı düşündürebilir ve işlem gündeme gelebilir:
- Bel ya da boyunda, hareketle ve uzun süre ayakta kalınca artan, bacağa ya da kola belirgin yayılmayan ağrı.
- Önceden yapılan tanısal blokta (faset eklem ya da median dal bloğu) ağrının belirgin azalması.
- Ağrının uzun süredir devam etmesi ve günlük yaşamı kısıtlaması.
İşlemden önce hazırlık
- Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları (aspirin, varfarin, klopidogrel gibi) ve bitkisel ürünleri hekiminize bildirin; hangi ilacın ne zaman bırakılacağına hekiminiz karar verir, kendi başınıza kesmeyin.
- Ateş, grip ya da başka bir enfeksiyonunuz varsa işlem ertelenebilir; bunu önceden haber verin.
- Bilinen alerjilerinizi (ilaç, kontrast madde, lateks, iyot) belirtin. Gebelik ihtimali varsa mutlaka söyleyin.
- Açlık süresi ve sedasyon (hafif uyutma) planı işlemi yapan ekip tarafından bildirilir; verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi ve tahlil sonuçlarınızı yanınızda getirin; yanınızda bir refakatçi bulundurmanız önerilir.
İşlem nasıl yapılır?
- Girişim ameliyathane ya da işlem odasında, steril koşullarda yapılır. Genellikle yüzüstü yatırılırsınız; hafif sakinleştirici verilebilir.
- Cilt temizlenir ve uygulama bölgesi lokal anestezikle uyuşturulur.
- Röntgen (skopi) ya da ultrason görüntüsü eşliğinde özel iğne, hedef sinir dalının yakınına ilerletilir.
- İğne ucundan verilen zayıf elektrik uyarısıyla konum ve sinir güvenliği kontrol edilir; bu sırada kasta hafif seğirme ya da karıncalanma hissedebilirsiniz.
- Uygun konum doğrulandıktan sonra radyofrekans akımı verilerek sinir dalı ısıtılır; iğneler çıkarılır.
İşlem süresi bölgeye ve işlem yapılan sinir sayısına göre değişir, çoğunlukla günübirlik tamamlanır.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
Kısa bir gözlemden sonra genellikle aynı gün eve gidilir; işlem günü araç kullanmamanız ve yanınızda birinin olması önerilir. İğne girişi yerinde birkaç gün hassasiyet, hafif yanma ya da kas ağrısı olabilir.
Ağrının azalması çoğu zaman hemen değil, günler ile birkaç hafta içinde belirginleşir. Hafif günlük aktivitelere hızla dönülebilir; ağır kaldırma ve zorlayıcı sporlar konusunda hekiminizin önerisi izlenir. Egzersiz ve duruş çalışmaları etkinin sürmesine yardımcı olur.
Bu işlemin etkisi kişiye göre değişir; her hastada aynı sonuç beklenmemelidir.
Faset Sinir Radyofrekans Ablasyon: alternatifler
İlaç tedavisi, fizik tedavi ve egzersiz, faset eklem enjeksiyonları ve bazı hastalarda cerrahi seçenekler alternatiflerdir. Kanıtlar konusunda da temkinli olmak gerekir: Cochrane derlemesi, radyofrekans denervasyonun kronik bel ağrısındaki etkisinin belirsiz olduğunu ve hasta seçiminin önemli olduğunu vurgular.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Benim şikâyetimde bu işlemin beklenen yararı nedir, ne kadar süreyle etkili olabilir?
- İşlemi tekrarlamak gerekirse hangi aralıklarla ve kaç kez yapılabilir?
- Kullandığım ilaçlar ve kronik hastalıklarım işlemi nasıl etkiler?
- Bu işleme uygun alternatifler nelerdir, hangisi neden daha uygun görülüyor?
- İşlemden sonra hangi belirtilerde sizinle iletişime geçmeliyim?
Faset Sinir Radyofrekans Ablasyon: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Enfeksiyon: Steril koşullarda yapılsa da iğne girişi yerinde ya da daha derinde enfeksiyon gelişebilir; çok nadirdir.
- Kanama ve morarma: Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda ya da pıhtılaşma sorunu olanlarda artar; bu nedenle ilaçlarınız önceden gözden geçirilir.
- Sinir hasarı olasılığı: İğne sinir dokusuna yakın çalışır; geçici uyuşma ya da ağrı görülebilir, kalıcı hasar çok nadirdir.
- Uygulanan ilaçlara bağlı etkiler: Alerjik reaksiyon, kısa süreli kan şekeri yükselmesi, yüzde kızarıklık, sıvı tutulumu görülebilir.
- Yararın sınırlı kalması: Ağrı tamamen geçmeyebilir ya da bir süre sonra geri dönebilir.
- İşlem sonrası geçici ağrı artışı ve deri duyusunda değişiklik: Isıya bağlı yanma ya da uyuşma birkaç gün sürebilir.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede ağrınızın hikâyesi, hangi hareketlerle arttığı, mevcut görüntülemeler ve önceki tedavileriniz değerlendirilir. İşlemin size uygun olup olmadığına ve gerekirse önce tanısal blok yapılıp yapılmayacağına bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: bacaklarda ya da kollarda hızla artan kuvvet kaybı, idrar veya gaita tutamama, kasık ve bacak arasında uyuşma, ateşle birlikte şiddetli sırt ağrısı.