Sıkışan ya da tahriş olan sinir kökünün çıktığı delikten, görüntü eşliğinde ilaç verilerek bacak veya kol ağrısının azaltılmasına çalışılan işlemdir.
Transforaminal epidural steroid enjeksiyonu nedir?
Omurilikten çıkan sinir kökleri, omurlar arasındaki foramen adı verilen deliklerden geçer. Disk fıtığı ya da daralma bu bölgede sinire baskı yapıp iltihabi tepki oluşturduğunda kol veya bacağa yayılan ağrı ortaya çıkar.
Transforaminal yaklaşımda ince bir iğne, röntgen görüntüsü eşliğinde bu deliğe kadar ilerletilir ve sinirin çevresine bir kortikosteroid (iltihap giderici) ile lokal anestezik verilir. Amaç, sinirin çevresindeki yangıyı ve ödemi azaltıp ağrıyı hafifletmek ve hastanın egzersiz ve fizik tedaviye daha rahat katılmasını sağlamaktır. Bu işlem hastalığın nedenini ortadan kaldırmaz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Aşağıdaki durumlarda hekiminiz bu işlemi değerlendirebilir:
- Bel ya da boyun fıtığına bağlı, belirli bir sinir köküne uyan kol veya bacak ağrısı.
- Omurilik kanalının ya da sinir çıkış deliğinin daralmasına bağlı, yürümekle artan bacak ağrısı.
- İlaç ve fizik tedavi ile yetersiz yanıt alınan, ancak kuvvet kaybı gibi acil cerrahi gerektirmeyen tablolar.
İşlemden önce hazırlık
- Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları (aspirin, varfarin, klopidogrel gibi) ve bitkisel ürünleri hekiminize bildirin; hangi ilacın ne zaman bırakılacağına hekiminiz karar verir, kendi başınıza kesmeyin.
- Ateş, grip ya da başka bir enfeksiyonunuz varsa işlem ertelenebilir; bunu önceden haber verin.
- Bilinen alerjilerinizi (ilaç, kontrast madde, lateks, iyot) belirtin. Gebelik ihtimali varsa mutlaka söyleyin.
- Açlık süresi ve sedasyon (hafif uyutma) planı işlemi yapan ekip tarafından bildirilir; verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi ve tahlil sonuçlarınızı yanınızda getirin; yanınızda bir refakatçi bulundurmanız önerilir.
İşlem nasıl yapılır?
- Hazırlık odasında kan basıncı, nabız ve oksijen düzeyiniz izlenir; gerekirse hafif sakinleştirici (sedasyon) verilir. Genel anestezi gerekmez.
- Bel işlemlerinde çoğunlukla yüzüstü yatarsınız, altınıza ince bir yastık konur. Cilt antiseptikle silinir ve steril örtülerle örtülür.
- Cilt lokal anestezikle uyuşturulur. Röntgen (skopi) eşliğinde iğne sinir deliğine kadar ilerletilir.
- İğnenin doğru yerde olduğu, çok az miktarda kontrast madde verilerek kontrol edilir. Bu sırada bacağınızda kısa süreli elektriklenme ya da basınç hissi olabilir; rahatsızlığı hemen bildirin.
- Steroid ve lokal anestezik karışımı verilir, iğne çıkarılır ve bölgeye küçük bir sargı konur.
İşlem genellikle yaklaşık 10-45 dakika sürer ve günübirliktir.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
İşlemden sonra bir süre dinlenme odasında izlenirsiniz. Lokal anestezik nedeniyle bacakta geçici uyuşma ya da ağırlık hissi olabilir; bu nedenle ilk saatlerde tek başınıza yürümeyin, refakatçiyle çıkın.
Lokal anestezik etkisi geçince ağrı bir süre geri dönebilir; steroidin etkisi ise günler içinde ortaya çıkar. İşlem günü dinlenmeniz, sonraki günlerde beli ve boynu zorlayan hareketlerden kaçınmanız önerilir; ağrı kesicilerinize hekiminizin önerisi doğrultusunda devam edersiniz. Kontrol zamanı hekiminizce belirlenir.
Etkinin süresi kişiden kişiye çok değişir ve tekrar gerektiği durumlar olabilir. Şeker hastalarında birkaç gün kan şekeri takibi önerilebilir.
Transforaminal Epidural Steroid Enjeksiyonu: alternatifler
İlaç tedavisi, fizik tedavi ve egzersiz, kaudal ya da interlaminer epidural enjeksiyon, sinir kökü bloğu ve gerekirse ameliyat alternatiflerdir. Hangi yöntemin uygun olduğu görüntüleme ve muayene bulgularına göre belirlenir.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Benim şikâyetimde bu işlemin beklenen yararı nedir, ne kadar süreyle etkili olabilir?
- İşlemi tekrarlamak gerekirse hangi aralıklarla ve kaç kez yapılabilir?
- Kullandığım ilaçlar ve kronik hastalıklarım işlemi nasıl etkiler?
- Bu işleme uygun alternatifler nelerdir, hangisi neden daha uygun görülüyor?
- İşlemden sonra hangi belirtilerde sizinle iletişime geçmeliyim?
Transforaminal Epidural Steroid Enjeksiyonu: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Enfeksiyon: Steril koşullarda yapılsa da iğne girişi yerinde ya da daha derinde enfeksiyon gelişebilir; çok nadirdir.
- Kanama ve morarma: Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda ya da pıhtılaşma sorunu olanlarda artar; bu nedenle ilaçlarınız önceden gözden geçirilir.
- Sinir hasarı olasılığı: İğne sinir dokusuna yakın çalışır; geçici uyuşma ya da ağrı görülebilir, kalıcı hasar çok nadirdir.
- Uygulanan ilaçlara bağlı etkiler: Alerjik reaksiyon, kısa süreli kan şekeri yükselmesi, yüzde kızarıklık, sıvı tutulumu görülebilir.
- Yararın sınırlı kalması: Ağrı tamamen geçmeyebilir ya da bir süre sonra geri dönebilir.
- Baş ağrısı ve sıvı tutulumu: Çok nadiren geçici baş ağrısı, steroide bağlı sıvı tutulumu ya da yüz kızarması olabilir.
- Gebelik ve aktif enfeksiyon durumu: Bu durumlarda işlem genellikle yapılmaz.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede şikâyetleriniz, nörolojik bulgularınız ve MR ya da tomografi sonuçlarınız birlikte değerlendirilir. Enjeksiyonun uygun olup olmadığına, hangi sinir köküne yapılacağına ve alternatiflere bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: bacaklarda ya da kollarda hızla artan kuvvet kaybı, idrar veya gaita tutamama, kasık ve bacak arasında uyuşma, ateşle birlikte şiddetli sırt ağrısı.