Bacağa yayılan ağrıya neden olan disk parçasının küçük bir kesiden ve mikroskop yardımıyla çıkarılarak sinire binen baskının giderilmesi işlemidir.
Mikrocerrahi bel fıtığı ameliyatı (lomber mikrodiskektomi) nedir?
Bel fıtığında omurlar arasındaki diskin bir parçası sinir köküne baskı yapabilir ve bacağa yayılan sinir ağrısına (siyatik) yol açabilir. Mikrodiskektomi, sinire baskı yapan disk parçasının çıkarılması işlemidir. Ameliyat, ameliyat mikroskobu gibi büyütme sağlayan aletlerle, genellikle yaklaşık birkaç santimetrelik küçük bir kesiden yapıldığı için “kapalı” ya da “mikrocerrahi” olarak anılır.
Siyatik ağrısıyla ilk kez doktora başvuranların önemli bir kısmında şikâyetler birkaç hafta içinde kendiliğinden ve tedaviyle azalır; bu nedenle ameliyat çoğu zaman ilk seçenek değildir. Cerrahi, şikâyetler yeterince gerilemediğinde ya da nörolojik bulgular ortaya çıktığında gündeme gelir. Ameliyat bacak ağrısı için bel ağrısına göre daha etkilidir; uyuşukluk ve güçsüzlük ameliyattan sonra da bir süre sürebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Hekim şu durumlarda ameliyatı değerlendirebilir:
- İlaç, fizik tedavi ve gerekirse enjeksiyonlara rağmen şiddetli ya da günlük yaşamı belirgin kısıtlayan bacak ağrısının haftalar sonra da sürmesi.
- Görüntülemede sinire baskı yapan fıtığın belirti ve muayene bulgularıyla uyumlu olması.
- Ayakta güç kaybı gibi nörolojik bulguların artması.
- Kauda equina sendromu (idrar-gaita kontrol kaybı, kasık uyuşması) gibi acil durumlarda.
İşlemden önce hazırlık
- Ameliyat öncesi muayene, kan tahlilleri, gerekirse kalp ve akciğer değerlendirmesi ve anestezi uzmanı görüşmesi yapılır.
- Kan sulandırıcı ilaçlar, aspirin, bitkisel ürünler ve şeker, tansiyon, kalp ilaçlarınızın nasıl kullanılacağı hekiminizce belirlenir; kendi başınıza bırakmayın ya da başlamayın.
- Sigara ve alkol iyileşmeyi olumsuz etkiler; ameliyat öncesi ve sonrası bırakılması önerilir.
- Ameliyattan önce belirlenen süre boyunca aç kalınır (yeme-içme kısıtlaması); verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi, röntgen filmlerinizi ve ilaç listenizi getirin; alerjilerinizi bildirin.
Ameliyat nasıl yapılır?
- Ameliyat çoğunlukla genel anestezi altında yapılır; yüzüstü ya da yan pozisyonda yatırılırsınız.
- Doğru seviye, ameliyat sırasında röntgenle doğrulanır.
- Belin ortasında küçük bir kesi yapılır; kaslar kemikten ayrılarak kenara çekilir.
- Mikroskop yardımıyla fıtığı örten kemik ve bağdan küçük bir parça alınır (bu işleme laminotomi denir); sinir köküne ulaşılır.
- Sinir hafifçe kenara alınarak baskı yapan disk parçası çıkarılır, sinirin serbestleştiğinden emin olunur.
- Kesi katlar halinde kapatılır; bazen küçük bir dren konabilir.
Bazı hastalarda fıtığın yeri ve türüne göre daha geniş bir bası giderme (laminektomi) ya da endoskopik yöntem tercih edilebilir; hangi tekniğin uygun olduğu görüntüleme bulgularınıza göre belirlenir.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
Ameliyattan sonra genellikle kısa bir hastane kalışı yeterlidir; çoğu hastada bir gece, bazılarında biraz daha uzun. Ayağa kalkma ve yürüme genellikle ameliyattan kısa süre sonra teşvik edilir. Ağrı kesici ilaçlarla ağrı kontrol edilir. Taburculuktan önce yara bakımı, ilaç kullanımı, dikkat edilecek belirtiler ve kontrol randevusu size yazılı ve sözlü olarak anlatılır.
Evde ilk haftalarda yürüyüş serbesttir; ağır kaldırma, öne eğilme, uzun süre oturma ve araç kullanma konusunda hekiminizin önerileri izlenir. Yara yeri kuru tutulur, dikişler hekiminizin belirlediği zamanda alınır. Sonraki haftalarda bel ve karın kaslarını güçlendiren egzersizler başlanabilir. İşe ve normal yaşama dönüş zamanı işin niteliğine ve iyileşmeye göre kişiden kişiye değişir.
Siyatik ağrısı çoğunlukla ameliyattan sonra rahatlar; ancak uyuşma ve güçsüzlüğün düzelmesi zaman alabilir ve her hastada tam olmayabilir.
Mikrocerrahi Bel Fıtığı Ameliyatı: alternatifler
Şikâyet tabloyu kontrol altına alabildiyse en iyisi ameliyatsız izlemek olabilir. İlaç tedavisi, fizik tedavi, epidural ya da foraminal enjeksiyon, nükleoplasti gibi minimal girişimler ve endoskopik diskektomi alternatiflerdir. Hangi seçeneğin sizin için uygun olduğu muayene ve görüntülemeye göre belirlenir.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Ameliyatın amacı nedir ve şikâyetlerimin hangilerinin düzelmesi beklenir, hangileri sürebilir?
- Ameliyatı ertelemek ya da ameliyatsız izlemek benim durumumda ne anlama gelir?
- Hangi teknik planlanıyor ve neden? Alternatif teknikler nelerdir?
- Hastanede ne kadar kalırım, evde bakım ve kontroller nasıl olur?
- Ne zaman işe, araç kullanmaya ve spora dönebilirim?
Mikrocerrahi Bel Fıtığı Ameliyatı: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Anestezi riskleri: Genel anestezi kalp, akciğer ve alerji gibi riskler taşır; anestezi uzmanı ameliyattan önce sizi değerlendirir.
- Enfeksiyon: Yara yerinde ya da derinde gelişebilir; antibiyotik, yara bakımı, nadiren yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Kanama: Ameliyat sırasında ya da sonrasında olabilir; nadiren ek tedavi veya kan verilmesi gerekir.
- Sinir hasarı olasılığı: Sinir dokusuna yakın çalışıldığı için uyuşma, güç kaybı ya da ağrıda artış olabilir; çoğu zaman geçicidir, nadiren kalıcıdır.
- Beyin omurilik sıvısı sızıntısı: Sinir zarının yırtılması durumunda görülebilir; çoğunlukla birkaç gün içinde tedavi edilir.
- Şikâyetin geçmemesi ya da nüks: Ağrı, uyuşukluk ya da güç kaybı ameliyattan sonra da sürebilir veya zamanla yeniden ortaya çıkabilir.
- Aynı seviyede yeniden fıtıklaşma: Nüks olasılığı vardır; nadiren ikinci bir ameliyat gerekebilir.
- Kanama ve damar yaralanması: Çok nadir olarak omurga önündeki büyük damarlarda hasar bildirilmiştir.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede ağrının seyri, nörolojik muayene (kuvvet, his, refleks) ve MR bulguları birlikte değerlendirilir. Ameliyatın gerekli olup olmadığına, ne zaman yapılacağına ve alternatiflere bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: bacaklarda ya da kollarda hızla artan kuvvet kaybı, idrar veya gaita tutamama, kasık ve bacak arasında uyuşma, ateşle birlikte şiddetli sırt ağrısı.