Piriformis sendromu, kalçadaki piriformis kasının siyatik siniri sıkıştırmasıyla oluşan kalça ve bacak ağrısıdır. Bel kaynaklı siyatikten ayrımı anlatılır.
Piriformis sendromu nedir?
Piriformis, kalçanın derininde bulunan küçük bir kastır. Bacağı dışa doğru döndürmeye yardım eder. Siyatik sinir bu kasın hemen yanından, bazı kişilerde ise içinden geçer.
Kas gerildiğinde, tahriş olduğunda ya da kasıldığında siyatik siniri sıkıştırabilir. Buna piriformis sendromu denir. Sonuçta kalçada ağrı ve bacağa yayılan siyatik benzeri şikâyetler ortaya çıkar.
Piriformis sendromu tartışmalı bir tanıdır. Kesin tanı koyduran tek bir test yoktur. Tanı genellikle benzer şikâyet yapan diğer nedenler dışlandıktan sonra konur.
Neden olur?
- Kalçaya darbe, düşme ya da çarpma
- Aktivitenin miktarında ya da şiddetinde ani artış
- Koşu ve sıçrama içeren sporlar, uzun yürüyüş, merdiven ya da yokuş çıkma
- Kas gücü ve esnekliğin yetersiz olması
- Sinirin kasın içinden geçmesi gibi anatomik farklılıklar
- Bacaktaki başka bir sakatlık nedeniyle hareketin değişmesi
Hastaların önemli bir kısmında daha önce kalçaya darbe öyküsü bulunur. Kadınlarda daha sık görüldüğü bildirilmiştir.
Piriformis Sendromu: belirtiler
- Kalçanın ortasında derin, künt ağrı ya da yanma
- Kalçaya bastırınca hassasiyet
- Uyluğun arkasında karıncalanma, uyuşma ya da yanma; bazen ayağa kadar uzanması
- Bacakta ağırlık ve yorgunluk hissi
- Oturunca, özellikle sert sandalyede artan ağrı
- Kalça hareketleriyle artan ağrı
Bel kaynaklı siyatikten farkı nedir?
Siyatik bir hastalık adı değildir. Siyatik sinir boyunca bacağa yayılan ağrının adıdır. En sık nedeni bel fıtığıdır. Omurilik kanalı daralması ve bel kayması da siyatiğe yol açabilir. Bu durumlarda sinir belde sıkışır. Piriformis sendromunda ise sinir kalçada sıkışır.
Ayrımda şu ipuçları yol gösterir:
- Ağrının merkezi: Piriformis sendromunda ağrı çoğunlukla kalçada yoğunlaşır ve belirgin bel ağrısı genellikle yoktur. Bel kaynaklı siyatikte bel ağrısı sık eşlik eder.
- Tetikleyen durumlar: Piriformis sendromunda uzun süre oturmak ve kalçanın belirli hareketleri ağrıyı artırır.
- Muayene bulguları: Piriformis sendromunda kalçanın derinine bastırınca hassasiyet olur. Kalçanın bükülüp içe döndürüldüğü FAIR testi ya da Pace ve Freiberg gibi özel testler ağrıyı ortaya çıkarabilir. Belde sinir kökü basısında ise o köke uyan bölgede his kaybı, refleks değişikliği ya da kas güçsüzlüğü görülebilir.
- Görüntüleme: Bel fıtığında, sinire bası yapan fıtık MRG'de görülür. Piriformis sendromunda bel MRG'si şikâyeti açıklayan bir bası göstermez.
İki sorun aynı kişide birlikte de bulunabilir. Bu yüzden ayrım, muayene ve gerekli tetkiklerle birlikte yapılır.
Piriformis Sendromu: nasıl tanı konur?
Önce şikâyetleriniz ayrıntılı olarak dinlenir. Bel, kalça ve bacak muayenesi yapılır. Bel kaynaklı sinir basısını ve kalça eklemi sorunlarını dışlamak için bel ya da kalça MRG'si istenebilir. Kalça ekleminin kendisinden kaynaklanan sorunlar da benzer ağrı yapabilir; bu yüzden kalça muayenesi de önemlidir. Bazı merkezlerde siyatik sinirin kalçadaki durumunu gösteren MR nörografi ya da ultrason kullanılır.
Piriformis Sendromu: tedavi seçenekleri
Tedavi genellikle basit yöntemlerle başlar ve adım adım ilerler:
- Hareket düzenlemesi: Ağrıyı artıran aktiviteye bir süre ara verilir. Soğuk ya da sıcak uygulama yapılabilir.
- Egzersiz ve fizik tedavi: Kalça kaslarını germe ve güçlendirme egzersizleri tedavinin temelidir.
- İlaçlar: Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar kullanılabilir.
- Enjeksiyon: Gerekirse görüntüleme eşliğinde kasa lokal anestezik, kortizon ya da botulinum toksini enjeksiyonu yapılabilir.
- Cerrahi: Çok nadiren, diğer tedavilere yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda kasın gevşetilmesi amacıyla cerrahi düşünülebilir.
Enjeksiyon ve cerrahinin olası riskleri işlem öncesinde hekiminizle konuşulur.
Günlük yaşamda öneriler
- Uzun süre, özellikle sert zeminde oturmaktan kaçının ve sık ara verin.
- Spor ve yürüyüşü kademeli olarak artırın.
- Size önerilen germe egzersizlerini düzenli yapın.
- Egzersizleri ağrıyı belirgin artırmayacak biçimde, fizyoterapistinizin önerdiği şekilde uygulayın.
Piriformis Sendromu: sık sorulan sorular
Bel fıtığı ameliyatı piriformis sendromunu geçirir mi?
Hayır. Piriformis sendromunda sinir belde değil, kalçada sıkışır. Bu yüzden şikâyetin kaynağının doğru belirlenmesi, gereksiz tedavilerin önüne geçer.
Piriformis sendromu sık görülür mü?
Bel ve kalça ağrılarının küçük bir bölümünden sorumlu tutulur. Belirtileri bel fıtığına benzediği için çoğu zaman gözden kaçabilir.
Piriformis Sendromu: ne zaman başvurmalı?
Kalça ve bacak ağrınız birkaç hafta içinde azalmıyorsa, bacağınızda uyuşma ya da güçsüzlük varsa uzman muayenesi gerekir.
İki bacakta birden ağrı ya da artan güçsüzlük, makat veya cinsel organ çevresinde uyuşma, idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma olursa en yakın acile başvurun. Bu belirtiler kalçadan değil, belden kaynaklanan ciddi bir sinir basısını düşündürür.
Piriformis Sendromu: muayenede ne olur?
Ağrınızın yeri, nasıl başladığı ve hangi durumlarda arttığı sorulur. Bel ve kalça muayenesi, his, refleks ve kas gücü değerlendirmesi yapılır. Gerekirse görüntüleme istenir. Ardından ağrınızın kaynağı ve tedavi seçenekleri size açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.