Karpal tünel sendromu, el bileğinde median sinirin sıkışmasıdır; parmaklarda uyuşma ve gece ağrısı yapar. Atel, enjeksiyon ve ameliyat seçenekleri anlatılır.
Karpal tünel sendromu nedir?
El bileğinin avuç içi tarafında, bilek kemikleri ile üzerini örten sağlam bir bağ (transvers karpal ligaman) arasında karpal tünel adı verilen dar bir geçit bulunur. Bu geçitten elin duyusunu ve bazı kaslarını denetleyen median sinir ve parmakları büken tendonlar geçer. Tünel içindeki basınç arttığında median sinir sıkışır; buna karpal tünel sendromu denir. Üst uzuvda en sık görülen sinir sıkışmasıdır.
Neden olur?
Çoğu hastada tek bir neden bulunmaz. Şu durumlar riski artırabilir:
- Tekrarlayan el ve bilek hareketleri, titreşimli aletlerin kullanımı
- Hamilelik ve hormonal değişiklikler
- Şeker hastalığı, tiroit hastalıkları, romatoid artrit gibi hastalıklar
- Kilo fazlalığı
- Bilek kırıkları ya da bilek çevresi yaralanmaları
- Aile yatkınlığı
Karpal Tünel Sendromu: belirtiler
- Başparmak, işaret, orta parmak ve yüzük parmağının yarısında uyuşma, karıncalanma, yanma
- Geceleri uykudan uyandıran ağrı ve uyuşma; elin silkelenmesiyle rahatlama
- Direksiyon tutma, telefon kullanma gibi hareketlerde artan şikâyet
- Eşyaları düşürme, ince işlerde beceriksizlik, kavrama gücünde azalma
- İleri dönemde başparmak altındaki kasta incelme ve güçsüzlük
Karpal Tünel Sendromu: nasıl tanı konur?
Tanı çoğunlukla belirtiler ve el muayenesi ile konur. Muayenede bilek üzerine vurulması ya da bileğin bükülü tutulması gibi testlerle belirtilerin tekrar ortaya çıkıp çıkmadığına bakılır. EMG (sinir iletim çalışması) sıkışmanın varlığını ve şiddetini gösterir; ameliyat kararında özellikle yol gösterici olur. Ultrasonografi, sinirin şeklini ve tünel içindeki durumunu görmeye yardımcı olabilir. Boyun fıtığı gibi boyundaki sinir kökü sorunları benzer belirti verebildiğinden, gerekli olduğunda bunlar da ayırıcı tanıda değerlendirilir.
Karpal Tünel Sendromu: tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi
Hafif ve orta dereceli şikâyetlerde önce şunlar uygulanır:
- Geceleri bileği nötr pozisyonda tutan atel kullanımı
- Şikâyeti artıran aktivitelerin düzenlenmesi
- Ağrı kesici ve antiinflamatuar ilaçlar
- Kortikosteroid enjeksiyonu (seçilmiş hastalarda, şişliği azaltmak için)
- Altta yatan hastalıkların (şeker hastalığı, tiroit vb.) tedavisi
Hamilelikte gelişen şikâyetler doğum sonrası kendiliğinden geçebilir.
Cerrahi tedavi
Ameliyatsız tedaviye rağmen süren şikâyetler, kas gücünde azalma ya da incelme, EMG'de belirgin sinir hasarı varsa ameliyat önerilir. Ameliyatın amacı, sinirin üzerindeki bağı keserek tünelin içindeki basıncı azaltmaktır (karpal tünel gevşetme). Bu işlem çoğunlukla lokal anestezi ile ve kısa sürede yapılabilir. Açık yöntem, avuç içinde küçük bir kesiden bağın kesilmesidir; bazı merkezlerde endoskopik yöntem de kullanılabilir. Tercih edilen yöntem, hastaya ve hekimin deneyimine göre belirlenir. Ameliyat genellikle aynı gün taburcu ile sonuçlanır.
Ameliyat sonrası süreç
Ameliyattan sonra kısa süre pansuman ve el hareketlerinin erken başlatılması önerilir. Gece ağrısı ve uyuşma genellikle erken dönemde rahatlar; ancak uzun süredir var olan uyuşma ve güçsüzlük daha geç ve bazen kısmen düzelir, çünkü sinirin toparlanması zaman alır. Yara yerinde hassasiyet, avuç içinde ağrı ve güç toparlanması için fizik tedavi ve egzersiz önerilebilir. Kanama, enfeksiyon, yara yerinde iz ve hassasiyet, sinir ya da damar yaralanması, şikâyetlerin sürmesi veya tekrarlaması gibi olası riskler ameliyat öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur.
Günlük yaşamda öneriler
Bileği uzun süre bükülü tutmaktan kaçınmak, tekrarlayan işlerde mola vermek, ergonomik klavye-fare düzeni kurmak ve el egzersizleri yapmak şikâyetleri hafifletebilir.
Karpal Tünel Sendromu: sık sorulan sorular
Bilgisayar kullanmak karpal tünele yol açar mı?
Klavye ya da fare kullanımı ile karpal tünel arasındaki ilişki kesin değildir; ancak bilek pozisyonu ve tekrarlayan hareketler şikâyetleri artırabilir.
Ameliyat sonrası el ne zaman kullanılır?
Hafif günlük işler çoğu kişide kısa sürede yeniden başlar. Ağır iş ve kavrama gerektiren aktivitelere dönüş için hekiminizin önerisi beklenir.
Şikâyetler neden ameliyattan sonra tam geçmeyebilir?
Uzun süredir sıkışmış olan sinir yavaş toparlar. Bu yüzden erken başvuru, sinirin daha iyi toparlanmasına katkı sağlayabilir.
Ameliyata hazırlık
Ameliyat öncesinde kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, alerjileriniz ve eşlik eden hastalıklarınız hekiminize bildirilmelidir. Ameliyat genellikle kısa sürer; hangi anestezi yönteminin kullanılacağı ve işlemden sonra elin nasıl kullanılacağı ameliyat öncesinde size ayrıntılı anlatılır.
Ameliyat sonrasında parmakları hareket ettirmek ve eli kalp seviyesinin üstünde tutmak şişliği azaltır. Yara iyileşmesi tamamlanana kadar suyla temas ve ağır kaldırma konusunda hekiminizin önerilerine uyun.
Karpal Tünel Sendromu: ne zaman başvurmalı?
Uyuşma ve karıncalanma birkaç hafta içinde geçmiyorsa, geceleri sizi uykudan uyandırıyorsa, elinizde güçsüzlük ya da eşya düşürme fark ediyorsanız uzman muayenesi gerekir.
Elde ani güçsüzlük, kolda ve yüzde eş zamanlı uyuşma, konuşma bozukluğu ya da yaralanma sonrası parmak hareketlerinde kayıp durumunda en yakın acile başvurun.
Karpal Tünel Sendromu: muayenede ne olur?
Şikâyetlerinizin ne zaman ve hangi hareketle ortaya çıktığı sorulur. El ve bilek muayenesi ile nörolojik değerlendirme yapılır; varsa EMG sonucunuz incelenir. Ardından ameliyatsız ya da cerrahi tedavi seçenekleri açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.