Kübital tünel sendromu, dirsekte ulnar sinirin sıkışmasıdır; yüzük ve serçe parmakta uyuşma yapar. Atel ve sinir gevşetme ameliyatı seçenekleri anlatılır.
Kübital tünel sendromu nedir?
Dirseğin iç yan tarafında, kemik çıkıntı ile bağ dokusu arasında kalan dar bir oluktan ulnar sinir geçer (halk arasında "çarpma yeri" olarak bilinen yer). Bu sinir, elin yüzük ve serçe parmak tarafının duyusunu ve elin bazı küçük kaslarını denetler. Sinirin bu bölgede sıkışması ya da tahriş olmasına kübital tünel sendromu denir. Karpal tünel sendromundan sonra üst uzuvda en sık görülen sinir sıkışmasıdır.
Neden olur?
Dirsek eklemi bükülü tutulduğunda kübital tünelin hacmi daralır ve sinir üzerindeki basınç artar. Bu nedenle uzun süre dirsek bükülü pozisyonda kalmak (telefonla konuşurken, uykuda, direksiyonda) şikâyetleri tetikleyebilir. Diğer katkıda bulunan etkenler:
- Dirseğe dışarıdan sürekli baskı (masaya yaslanma)
- Dirsek kırığı, çıkığı ya da eklem yıpranması, kemik çıkıntıları
- Sinirin dirsek hareketiyle yerinden kayması
- Bağ dokusu kalınlaşması, kist ya da tümör gibi yer kaplayan durumlar
- Şeker hastalığı gibi sinir hasarına yatkınlık yaratan hastalıklar
Kübital Tünel Sendromu: belirtiler
- Yüzük ve serçe parmakta uyuşma, karıncalanma; dirsek bükülünce artma
- Dirsekte ve ön kolda ağrı ya da rahatsızlık
- Elde kavrama gücünde azalma, ince hareketlerde beceriksizlik
- Serçe parmakta içeri kayma ve işlevini yitirme hissi
- İleri dönemde el sırtında ve başparmak-işaret parmak arasında kas incelmesi
Şikâyetler genellikle gece ve sabah daha belirgindir; hasta ellerinde uyuşma ile uyanabilir.
Kübital Tünel Sendromu: nasıl tanı konur?
Tanı, öykü ve muayene ile başlar. Dirsek bükülü tutularak, sinirin üzerine vurularak, elin kas gücü ve duyusu değerlendirilerek sıkışma araştırılır. EMG (sinir iletim çalışması) sıkışmanın yerini ve şiddetini gösterir. Ultrasonografi ve MRG sinirin durumu ve sıkışmaya yol açan yapıları görmeye yardımcı olabilir. Boyun fıtığı, omuz-göğüs bölgesindeki sıkışmalar ve el bileğindeki ulnar sinir sıkışması ayırıcı tanıda akılda tutulur.
Kübital Tünel Sendromu: tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi
Hafif ve orta dereceli şikâyetlerde başlangıç tedavisi genellikle ameliyatsızdır:
- Dirseği uzun süre bükülü tutmaktan kaçınmak, dirsek üzerine baskıyı azaltmak
- Geceleri dirseği açık (uzatılmış) durumda tutan gece ateli ya da dirseklik kullanımı
- Ağrı kesici ve antiinflamatuar ilaçlar
- Sinir kaydırma egzersizleri ve fizik tedavi
Şikâyetler bu tedaviyle yeterince hafiflemezse ya da güçsüzlük gelişirse cerrahi düşünülür.
Cerrahi tedavi
Ameliyatsız tedaviye yanıt alınamayan, kas güçsüzlüğü ve incelmesi olan ya da EMG'de belirgin sinir hasarı saptanan hastalarda sinir eksplorasyonu ve gevşetme ameliyatı yapılır. Dirseğin iç tarafından yapılan bir kesiyle sinirin geçtiği oluk açılır, sıkıştıran dokular gevşetilir. Sinir yerinde bırakılarak gevşetilebilir (basit dekompresyon) ya da dirseğin ön tarafına doğru yer değiştirilebilir (transpozisyon). Yöntem seçimi sinirin dirsek hareketi sırasında kayıp kaymadığına, sıkışmanın nedenine ve hastaya göre belirlenir. Ameliyat lokal ya da bölgesel anestezi ile yapılabilir.
Ameliyat sonrası süreç
Yara pansumanı ve gerekirse kısa süreli atel kullanımı önerilir; ardından dirsek ve el bileği egzersiz programı başlatılır. Uyuşma ve ağrı çoğu hastada erken dönemde hafiflerken, güç ve his kaybının düzelmesi sinirin iyileşme hızına bağlı olarak uzun sürebilir ve bazen tam olmayabilir. Anestezi riskleri, ameliyat bölgesinde enfeksiyon, kanama ve yara izi, damar ve sinir yaralanması, şikâyetlerin sürmesi ve uzun dönemde yara dokusuyla sinirin yeniden sıkışması gibi olası riskler ameliyat öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur.
Yaşam düzeni için öneriler
Telefonu sık sık taraf değiştirerek kullanmak, dirsekleri masaya sürekli dayamamak, uykuda dirseği çok bükmemek için dirseklik kullanmak ve dirsek bölgesini darbelerden korumak şikâyetleri azaltabilir.
Kübital Tünel Sendromu: sık sorulan sorular
Serçe parmağımdaki uyuşma boyundan mı kaynaklanır?
Yüzük ve serçe parmak uyuşması dirsekteki ulnar sinir sıkışmasından olabileceği gibi boyundaki sinir kökü sorunundan da kaynaklanabilir. Ayırıcı tanı için muayene ve EMG önemlidir.
Gece atelini ne kadar süre kullanmak gerekir?
Süre kişiye ve şikâyetin şiddetine göre değişir. Hekiminiz atel kullanımının süresini ve şeklini belirler.
Sinirin yerinin değiştirilmesi ne demektir?
Bazı hastalarda sinir dirsek hareketiyle kayıyorsa, gevşetme sırasında sinir dirseğin ön tarafına alınır. Bu karar ameliyat sırasında sinirin durumuna göre verilebilir.
Ameliyata hazırlık
Ameliyat öncesinde kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, alerjileriniz ve eşlik eden hastalıklarınız hekiminize bildirilmelidir. Yöntemin türü, anestezinin şekli ve ameliyat sonrası atel ile egzersiz planı size önceden anlatılır. Şikâyetler uzun süredir varsa iyileşmenin de zaman alabileceği unutulmamalıdır.
Kübital Tünel Sendromu: ne zaman başvurmalı?
Yüzük-serçe parmak uyuşması birkaç hafta içinde geçmiyorsa, kavrama gücünde azalma ya da el kaslarında incelme fark ediyorsanız uzman muayenesi gerekir.
Elde ani güçsüzlük, kolda ve yüzde birlikte uyuşma, konuşma bozukluğu ya da yaralanma sonrası hareket kaybı durumunda en yakın acile başvurun.
Kübital Tünel Sendromu: muayenede ne olur?
Belirtilerin ne zaman ve hangi pozisyonda ortaya çıktığı sorulur. Dirsek, el ve boyun muayenesi yapılır; varsa EMG sonucunuz incelenir. Ardından ameliyatsız ve cerrahi seçenekler açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.