Periferik sinirlerin çevre dokular tarafından sıkışması ağrı, uyuşma ve güçsüzlük yapabilir. Karpal ve kübital tünel gibi sık türler ile tedavi anlatılır.
Sinir sıkışması nedir?
Beyin ve omurilikten çıkarak kol ve bacaklara uzanan sinirlere periferik sinirler denir. Bu sinirler seyirleri sırasında kemik, bağ ve kas arasındaki dar geçitlerden geçer. Bir sinirin bu geçitlerde çevre dokular tarafından baskıya uğramasına sinir sıkışması (entrapment nöropatisi) denir. Baskı sonucunda sinirin kanlanması ve iletimi bozulur; ağrı, uyuşma, karıncalanma, güçsüzlük ya da işlev kaybı ortaya çıkabilir.
Neden olur?
Sinir sıkışması yaralanmalar, kemik ve eklem değişiklikleri, tekrarlayan hareketler ya da uzun süreli baskı sonucunda ortaya çıkabilir. Şeker hastalığı, tiroit hastalıkları, hamilelik, obezite, romatizmal hastalıklar ve bazı meslekî etkenler yatkınlık oluşturur.
Sık görülen sinir sıkışmaları
- Medyan sinirin bilekte sıkışması (karpal tünel sendromu): En sık görülen sinir sıkışmasıdır.
- Ulnar sinirin dirsekte sıkışması (kübital tünel sendromu): Karpal tünelden sonra en sık görülen üst uzuv sinir sıkışmasıdır.
- Ulnar sinirin bilekte sıkışması ve ön kolda anterior interosseöz sinir sıkışması daha seyrek görülür.
- Bacakta; peroneal sinirin diz çevresinde sıkışması ile ayak bileği ve ayakta tarsal tünel sendromu örnek verilebilir.
Karpal ve kübital tünel sendromu için ayrı sayfalarımızda ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Sinir Sıkışmaları: belirtiler
- Sinirin beslediği bölgede uyuşma, karıncalanma, yanma
- Ağrı; çoğunlukla geceleri ya da belirli hareketlerle artar
- Elde ya da ayakta kas güçsüzlüğü, cisimleri düşürme
- Uzun süren sıkışmalarda kaslarda incelme (atrofi)
Sinir Sıkışmaları: nasıl tanı konur?
Tanı, ayrıntılı öykü ve muayene ile başlar. Sinirin seyri boyunca hassasiyet aranır, kas gücü ve duyu değerlendirilir, sıkışmayı tetikleyen bazı manevralar uygulanır. Elektromiyografi (EMG) sinir iletim çalışması sıkışmanın yerini ve şiddetini gösterir; ultrasonografi ve MRG ile sinirin çevre yapılarla ilişkisi de görüntülenebilir. Boyun fıtığı gibi sinir kökü sorunları benzer belirti verebildiği için ayırıcı tanı önemlidir.
Sinir Sıkışmaları: tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi
- Sıkışmaya yol açan hareket ve pozisyonların düzenlenmesi
- Atel (bilekte veya dirsekte) kullanımı
- Ağrı kesici ve antiinflamatuar ilaçlar, sinir ağrısına yönelik ilaçlar
- Fizik tedavi, sinir kaydırma egzersizleri
- Seçilmiş hastalarda kortikosteroid enjeksiyonu
- Şeker hastalığı gibi altta yatan hastalıkların kontrolü
Cerrahi tedavi
Ameliyatsız tedaviye rağmen şikâyetler sürüyorsa, güçsüzlük ya da kas incelmesi ilerliyorsa ya da EMG'de belirgin sinir hasarı varsa sinir gevşetme ameliyatı (dekompresyon) düşünülür. Ameliyatın amacı, sinirin sıkıştığı bölgeden kurtarılmasıdır; ayrı bir tamir işlemi gerektirmez. Ameliyat sırasında sinirin üzerindeki bağ dokusu açılır, gerekirse sinir serbestleştirilir. Bazı bölgelerde (örneğin dirsekte) sinirin yeri değiştirilebilir. Karpal tünelde bazı hastalarda endoskopik yöntem de uygulanabilir. Ameliyat genellikle lokal veya bölgesel anestezi ile yapılabilir.
Sinir yaralanmalarında hasarlı bölge çıkarılıp sinir uçları mikroskop altında birleştirilebilir (sinir onarımı); bu tür girişimlerde iyileşme uzun sürer, çünkü sinir günde yaklaşık 1 mm hızla toparlanır ve fizik tedavi önemlidir.
Olası riskler ve iyileşme
Kanama, enfeksiyon, yara yerinde hassasiyet ve iz, sinir ya da damar yaralanması, şikâyetlerin sürmesi, uzun dönemde yara dokusu nedeniyle sinirin yeniden sıkışması gibi riskler vardır ve hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Sinirin iyileşmesi zaman alır; ağrı ve uyuşma çoğu zaman erken dönemde rahatlarken güç ve his kaybı daha geç düzelebilir. Ameliyat sonrası dönemde el ya da bacak egzersizleri fizik tedavi ekibiyle yapılır.
Sinir Sıkışmaları: sık sorulan sorular
Sinir sıkışması kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif ve geçici sıkışmalar, tetikleyici hareket ya da pozisyon ortadan kalkınca geçebilir. Şikâyet sürüyor veya güçsüzlük gelişiyorsa muayene gerekir.
Ameliyat gerekli mi?
Çoğu kişide önce atel, ilaç ve egzersiz gibi ameliyatsız yöntemler denenir. Şikâyetler sürerse, kas incelmesi ya da belirgin sinir hasarı varsa ameliyat değerlendirilir.
Ameliyattan sonra sinir ne kadar sürede toparlar?
Sinir yavaş toparlar; ağrı çoğu zaman erken, his ve güç ise daha geç düzelir. Egzersiz ve fizik tedavi bu süreçte önemli rol oynar.
Günlük yaşamda dikkat edilecekler
Sinir sıkışması şikâyeti olan kişilerin tekrarlayan aynı hareketi uzun süre yapmaktan kaçınması, aralıklarla mola vermesi, ağır ve titreşimli aletleri kullanırken uygun ekipman seçmesi ve uykuda eklemleri aşırı bükülü tutmamaya çalışması şikâyetleri hafifletebilir. Şeker hastalığı gibi eşlik eden hastalıkların kontrolü de sinir sağlığı açısından önemlidir.
Sinir Sıkışmaları: ne zaman başvurmalı?
Uyuşma ve karıncalanma birkaç hafta içinde geçmiyorsa, geceleri uykudan uyandırıyorsa, elde güçsüzlük ya da eşya düşürme fark ediyorsanız uzman muayenesi gerekir.
Bir uzvun ani güçsüzlüğü, yaralanma sonrası kesi ya da hareket kaybı, eşlik eden şiddetli baş ağrısı, konuşma bozukluğu veya yüzde kayma durumunda en yakın acile başvurun.
Sinir Sıkışmaları: muayenede ne olur?
Belirtilerin nerede, ne zaman ve hangi hareketle ortaya çıktığı sorulur. Sinir muayenesi yapılır; gerekirse EMG ve görüntüleme istenir. Sonuçlara göre ameliyatsız ya da cerrahi tedavi seçenekleri açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.