Fıtıklaşan diskin içindeki jelimsi çekirdeğin bir kısmının ince iğneyle küçültülerek sinire binen baskının azaltılmasına çalışılan minimal girişimdir.
Nükleoplasti nedir?
Omurlar arasındaki disklerin iç kısmında nükleus pulposus adı verilen jelimsi bir çekirdek bulunur. Disk fıtığında bu çekirdek ve çevresi sinire baskı yapabilir. Nükleoplasti (perkütan disk dekompresyonu), diskin içine ince bir iğneyle girilip özel bir prob aracılığıyla çekirdeğin küçük bir kısmının buharlaştırılması ya da uzaklaştırılmasıyla disk içi basıncın azaltılmasını hedefleyen bir yöntemdir.
Açık ameliyattan farkı, kas ve kemik dokusunun ameliyat gibi açılmaması, işlemin küçük bir iğne girişiyle ve genellikle günübirlik yapılmasıdır. Fıtığın cinsi ve büyüklüğü uygunluğu belirler; her disk fıtığı bu işlem için uygun değildir.
Bilimsel yayınlarda, nükleoplasti dahil alternatif disk dekompresyon tekniklerinin etkinliğine dair kanıt düzeyinin sınırlı olduğu belirtilmektedir. Bu yüzden yöntemin size uygun olup olmadığı dikkatle değerlendirilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Genellikle şu koşullarda gündeme getirilir:
- Diskin dış halkası büyük oranda sağlam olan, küçük ve içe dönük (kontinan) disk çıkıntısı ya da hafif fıtık.
- Bel ağrısı ve bacağa yayılan ağrının görüntüleme ve muayene ile o diske uyması.
- İlaç, fizik tedavi ve enjeksiyon gibi yöntemlere rağmen şikâyetlerin sürmesi.
İşlemden önce hazırlık
- Kullandığınız tüm ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları (aspirin, varfarin, klopidogrel gibi) ve bitkisel ürünleri hekiminize bildirin; hangi ilacın ne zaman bırakılacağına hekiminiz karar verir, kendi başınıza kesmeyin.
- Ateş, grip ya da başka bir enfeksiyonunuz varsa işlem ertelenebilir; bunu önceden haber verin.
- Bilinen alerjilerinizi (ilaç, kontrast madde, lateks, iyot) belirtin. Gebelik ihtimali varsa mutlaka söyleyin.
- Açlık süresi ve sedasyon (hafif uyutma) planı işlemi yapan ekip tarafından bildirilir; verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi ve tahlil sonuçlarınızı yanınızda getirin; yanınızda bir refakatçi bulundurmanız önerilir.
İşlem nasıl yapılır?
- Yüzüstü ya da yan yatırılırsınız; monitörizasyon yapılır ve gerekirse hafif sedasyon uygulanır.
- Cilt temizlenir, steril örtülerle örtülür ve lokal anestezi yapılır.
- Röntgen (skopi) eşliğinde ince iğne hedef diskin içine ilerletilir; konum iki yönlü görüntüyle doğrulanır.
- İğnenin içinden özel bir prob geçirilir; prob diskin içinde çekirdeğin bir kısmını küçültür.
- Prob ve iğne çıkarılır; küçük bir pansuman yapılır.
İşlem genellikle kısa sürer; genel anestezi gerekmez. İşlem sırasında bacağınızda bir his değişikliği olursa ekibe söylemeniz istenir.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
Kısa bir izlemeden sonra çoğunlukla aynı gün taburcu edilirsiniz. İlk günlerde bel ağrısı hafifçe artabilir. Kısa süre ağır kaldırma, öne eğilme ve zorlayıcı hareketlerden kaçınılır; kademeli olarak günlük aktiviteye ve hekiminizin önerdiği egzersizlere dönülür.
Etki hemen değil, günler ve haftalar içinde ortaya çıkabilir. Şikâyetler sürerse başka seçenekler değerlendirilir.
Nükleoplasti: alternatifler
İlaç ve fizik tedavi, epidural veya transforaminal steroid enjeksiyonu, endoskopik ya da mikrocerrahi diskektomi alternatiflerdir. Ağrı ve nörolojik bulgular ilerliyorsa cerrahi konuşulur.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Benim şikâyetimde bu işlemin beklenen yararı nedir, ne kadar süreyle etkili olabilir?
- İşlemi tekrarlamak gerekirse hangi aralıklarla ve kaç kez yapılabilir?
- Kullandığım ilaçlar ve kronik hastalıklarım işlemi nasıl etkiler?
- Bu işleme uygun alternatifler nelerdir, hangisi neden daha uygun görülüyor?
- İşlemden sonra hangi belirtilerde sizinle iletişime geçmeliyim?
Nükleoplasti: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Enfeksiyon: Steril koşullarda yapılsa da iğne girişi yerinde ya da daha derinde enfeksiyon gelişebilir; çok nadirdir.
- Kanama ve morarma: Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda ya da pıhtılaşma sorunu olanlarda artar; bu nedenle ilaçlarınız önceden gözden geçirilir.
- Sinir hasarı olasılığı: İğne sinir dokusuna yakın çalışır; geçici uyuşma ya da ağrı görülebilir, kalıcı hasar çok nadirdir.
- Uygulanan ilaçlara bağlı etkiler: Alerjik reaksiyon, kısa süreli kan şekeri yükselmesi, yüzde kızarıklık, sıvı tutulumu görülebilir.
- Yararın sınırlı kalması: Ağrı tamamen geçmeyebilir ya da bir süre sonra geri dönebilir.
- Disk enfeksiyonu (diskit): Nadir görülür ancak ciddi olabilir; steril teknik ve önlemlerle azaltılır.
- Diskin yeniden fıtıklaşması ya da işlemin yetersiz kalması: Şikâyetler tamamen geçmeyebilir veya tekrar edebilir.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede şikâyetleriniz, nörolojik bulgularınız ve MR görüntüleriniz birlikte değerlendirilir. Nükleoplastinin size uygun olup olmadığına ve alternatiflere bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: bacaklarda ya da kollarda hızla artan kuvvet kaybı, idrar veya gaita tutamama, kasık ve bacak arasında uyuşma, ateşle birlikte şiddetli sırt ağrısı.