Omurganın yana doğru eğriliğinde, eğriliği düzeltmek ve ilerlemesini durdurmak için vida-çubuk sistemiyle yapılan füzyon ameliyatı hakkında bilgidir.
Skolyoz cerrahisi nedir?
Skolyoz, omurganın yana doğru eğri ve genellikle dönmüş bir şekil almasıdır. En sık ergenlikte nedeni bilinmeden ortaya çıkar; bazı hastalarda doğumsal, sinir-kas hastalıklarına bağlı ya da yetişkin dönemde disk ve eklem yıpranmasına bağlı gelişir.
Eğriliğin çoğu hafif ya da orta düzeydedir ve izlemle ya da korse ile yönetilebilir. Eğrilik belirli bir derecenin üzerine çıkar, hızla ilerler veya solunum, sinir bulguları ve belirgin ağrı yaratırsa cerrahi gündeme gelir. Ameliyatın amacı eğriliğin ilerlemesini durdurmak, mümkün olan düzeltmeyi sağlamak ve omurga dengesini korumaktır.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Cerrahi kararı, tek başına bir eğrilik derecesine değil, birçok faktöre bağlıdır:
- Eğriliğin büyüklüğü, ilerleme hızı ve gelişimin (büyüme) durumu.
- Omurga dengesi, göğüs kafesi ve akciğer işlevi üzerindeki etkisi.
- Ağrı, sinir bulguları ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi.
- Yetişkin skolyozunda bası bulguları ve omurga dejenerasyonu.
İşlemden önce hazırlık
- Ameliyat öncesi muayene, kan tahlilleri, gerekirse kalp ve akciğer değerlendirmesi ve anestezi uzmanı görüşmesi yapılır.
- Kan sulandırıcı ilaçlar, aspirin, bitkisel ürünler ve şeker, tansiyon, kalp ilaçlarınızın nasıl kullanılacağı hekiminizce belirlenir; kendi başınıza bırakmayın ya da başlamayın.
- Sigara ve alkol iyileşmeyi olumsuz etkiler; ameliyat öncesi ve sonrası bırakılması önerilir.
- Ameliyattan önce belirlenen süre boyunca aç kalınır (yeme-içme kısıtlaması); verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi, röntgen filmlerinizi ve ilaç listenizi getirin; alerjilerinizi bildirin.
- Skolyoz ameliyatı öncesinde akciğer fonksiyon testi, kalp değerlendirmesi ve tam omurga röntgenleri gibi ek tetkikler istenebilir.
- Ameliyat büyük bir ameliyattır; kan kaybı ve yoğun bakım olasılığı hakkında hekiminizle önceden konuşulur.
Ameliyat nasıl yapılır?
- Genel anestezi ve ileri izlem (sinir izleme, kan basıncı ve kan kaybı takibi) altında çalışılır.
- Çoğu ameliyatta arkadan (posterior) girilir; sırtın ortasında uzun bir kesi yapılır ve omurlara ulaşılır.
- Omurlara vida (ve gerektiğinde kanca ya da tel) yerleştirilir; çubuklar eğriliği düzeltecek şekilde şekillendirilip vidalara bağlanır.
- Kaynama için omurların yüzeyi hazırlanır ve kemik greft yerleştirilir.
- Bazı hastalarda göğüs ya da karın boşluğundan yapılan ön yaklaşım ek olarak gerekebilir.
Ameliyat süresi uzun olabilir. Hangi yaklaşımın ve kaç seviyeyi kapsayan bir füzyonun uygun olduğu, eğriliğin tipine göre belirlenir.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
Ameliyattan sonra yoğun bakım ya da yakın izlem gerekebilir; ağrı kontrolü ve erken mobilizasyon sağlanır. Hastanede kalış süresi birkaç gün ile bir haftayı bulabilir. Taburculuktan önce yara bakımı, ilaç kullanımı, dikkat edilecek belirtiler ve kontrol randevusu size yazılı ve sözlü olarak anlatılır.
Taburculuk sonrası aktivite kademeli artırılır: yürüyüş serbest, ağır kaldırma, büküm ve temaslı sporlar belirli bir süre kısıtlanır. Okula ya da işe dönüş süresi kişiye göre değişir. Kaynama süresince belirli aralıklarla kontrol filmi çekilir. Füzyon yapılan bölümün hareketi kısıtlanır; sigara kaynamayı olumsuz etkiler.
Skolyoz Cerrahisi: alternatifler
Hafif eğriliklerde düzenli izlem, iskelet olgunlaşmamış gençlerde korse ve egzersiz programları, ağrı için ilaç ve fizik tedavi alternatiflerdir. Cerrahi seçenekler arasında farklı yaklaşım ve enstrümantasyon teknikleri bulunur.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Ameliyatın amacı nedir ve şikâyetlerimin hangilerinin düzelmesi beklenir, hangileri sürebilir?
- Ameliyatı ertelemek ya da ameliyatsız izlemek benim durumumda ne anlama gelir?
- Hangi teknik planlanıyor ve neden? Alternatif teknikler nelerdir?
- Hastanede ne kadar kalırım, evde bakım ve kontroller nasıl olur?
- Ne zaman işe, araç kullanmaya ve spora dönebilirim?
Skolyoz Cerrahisi: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Anestezi riskleri: Genel anestezi kalp, akciğer ve alerji gibi riskler taşır; anestezi uzmanı ameliyattan önce sizi değerlendirir.
- Enfeksiyon: Yara yerinde ya da derinde gelişebilir; antibiyotik, yara bakımı, nadiren yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Kanama: Ameliyat sırasında ya da sonrasında olabilir; nadiren ek tedavi veya kan verilmesi gerekir.
- Sinir hasarı olasılığı: Sinir dokusuna yakın çalışıldığı için uyuşma, güç kaybı ya da ağrıda artış olabilir; çoğu zaman geçicidir, nadiren kalıcıdır.
- Beyin omurilik sıvısı sızıntısı: Sinir zarının yırtılması durumunda görülebilir; çoğunlukla birkaç gün içinde tedavi edilir.
- Şikâyetin geçmemesi ya da nüks: Ağrı, uyuşukluk ya da güç kaybı ameliyattan sonra da sürebilir veya zamanla yeniden ortaya çıkabilir.
- Yüksek kan kaybı ve damar yaralanması: Büyük ameliyatlarda kan verilmesi gerekebilir; vida yerleştirirken damar ve sinirler etkilenebilir.
- İmplant ve düzeltme ile ilgili sorunlar: Vida gevşemesi, çubuk kırılması ya da kaynamanın gerçekleşmemesi ek ameliyat gerektirebilir.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede duruş, omuz-kalça hizası, nörolojik bulgular ve tam omurga röntgenleri değerlendirilir. Cerrahinin gerekip gerekmediğine, zamanlamasına ve alternatiflere bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: ellerde ya da bacaklarda hızla artan güç kaybı, idrar veya gaita tutamama, belirgin nefes darlığı.