Boyun fıtığında omuriliğe ya da sinir köklerine baskı yapan disk ve kemik çıkıntısının, boynun önünden mikroskopla çıkarıldığı ameliyattır; gerekirse füzyon yapılır.
Boyun fıtığı ameliyatı nedir?
Boyun omurları arasındaki diskler yıpranıp fıtıklaştığında ya da kemik çıkıntıları oluştuğunda, boynun içinden geçen omuriliğe ya da kola giden sinir köklerine baskı olabilir. Bu durum boyun ve kol ağrısı, elde uyuşma ve güçsüzlük, dengesizlik gibi belirtilere yol açabilir.
Ameliyatın amacı, bu baskıyı gidermektir. En sık kullanılan yaklaşım anterior servikal diskektomi (ASD) yani boynun ön tarafından yapılan disk çıkarma işlemidir. Fıtık ve kemik çıkıntıları mikroskop altında çıkarılır; ardından açılan disk boşluğu kemik greft, kafes (kage) ya da plak ve vida ile doldurularak iki omurun kaynaşması (füzyon) sağlanabilir. Bazı hastalarda ise füzyon yerine boyunun arkasından yapılan bir yaklaşım (foraminotomi) ya da hareketi koruyan yapay disk protezi gündeme gelebilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. İşlemin sizin için uygun olup olmadığı yalnızca muayene ve görüntüleme bulgularınızla belirlenir.
Hangi durumlarda gündeme gelir?
Boyun fıtığında ameliyat şu durumlarda düşünülür:
- Omuriliğe baskı bulgularının (elde beceri kaybı, yürüyüşte dengesizlik, güç kaybı) saptanması.
- İlaç, fizik tedavi ve gerekirse enjeksiyonlara rağmen süren şiddetli kol ağrısı ya da güç kaybı.
- Görüntülemede baskının belirti ve muayene bulgularıyla uyumlu olması.
İşlemden önce hazırlık
- Ameliyat öncesi muayene, kan tahlilleri, gerekirse kalp ve akciğer değerlendirmesi ve anestezi uzmanı görüşmesi yapılır.
- Kan sulandırıcı ilaçlar, aspirin, bitkisel ürünler ve şeker, tansiyon, kalp ilaçlarınızın nasıl kullanılacağı hekiminizce belirlenir; kendi başınıza bırakmayın ya da başlamayın.
- Sigara ve alkol iyileşmeyi olumsuz etkiler; ameliyat öncesi ve sonrası bırakılması önerilir.
- Ameliyattan önce belirlenen süre boyunca aç kalınır (yeme-içme kısıtlaması); verilen talimata uyun.
- Mevcut MR, tomografi, röntgen filmlerinizi ve ilaç listenizi getirin; alerjilerinizi bildirin.
- Boyunluk kullanımı ve yatış süresi hakkında önceden bilgilendirilirsiniz.
Ameliyat nasıl yapılır?
- Genel anestezi altında sırtüstü yatırılırsınız; boyun uygun pozisyona getirilir.
- Boynun ön tarafında, genellikle deri kıvrımına uygun küçük bir kesi yapılır. Nefes ve yemek borusu ile damarlar dikkatle kenara alınarak omurgaya ulaşılır.
- Ameliyat seviyesi röntgenle doğrulanır; mikroskop altında fıtıklaşmış disk ve baskı yapan kemik çıkıntıları çıkarılır.
- Açılan boşluğa hastanın kendi kemiği, kemik bankasından greft, sentetik greft ya da kafes yerleştirilir; gerekirse küçük bir metal plak ve vidalarla sabitlenir.
- Kesi kapatılır; bazen küçük bir dren konur.
Ameliyat süresi kaç seviyenin ameliyat edileceğine bağlı olarak değişir; çoğu zaman bir ila iki saat civarındadır.
İşlemden sonra: iyileşme, taburculuk ve aktivite
Uyandıktan sonra izlenirsiniz; kısa hastane kalışıyla, çoğu hastada birkaç gün içinde taburcu olunur. Ameliyat sonrası birkaç gün boğazda ağrı, yutkunma zorluğu ya da ses kısıklığı olabilir; genellikle zamanla geçer. Ameliyat sonrası boyunluk kullanımı hekiminizin önerisine bağlıdır. Taburculuktan önce yara bakımı, ilaç kullanımı, dikkat edilecek belirtiler ve kontrol randevusu size yazılı ve sözlü olarak anlatılır.
İlk haftalarda boyunu zorlayan hareketler, ağır kaldırma ve ani baş çevirme sınırlanır; yürüyüşle aktiviteye kademeli dönülür. Füzyon dokusunun kaynaşması aylar sürebilir; bu süreçte sigaradan uzak durulması önemlidir. Kol ağrısı çoğu hastada ameliyattan sonra azalır; uyuşma ve güçsüzlük ise daha yavaş iyileşir ve her hastada tam olmayabilir.
Mikrocerrahi Boyun Fıtığı Ameliyatı: alternatifler
İlaç tedavisi, fizik tedavi, boyunluk, epidural ya da foraminal enjeksiyon ilk seçeneklerdir. Ameliyat içinde füzyonlu ve füzyonsuz teknikler, arkadan yapılan yaklaşım ve yapay disk protezi bulunur; bunlar arasındaki seçim tabloya göre yapılır.
Karar verirken hekiminize sorabilecekleriniz
- Ameliyatın amacı nedir ve şikâyetlerimin hangilerinin düzelmesi beklenir, hangileri sürebilir?
- Ameliyatı ertelemek ya da ameliyatsız izlemek benim durumumda ne anlama gelir?
- Hangi teknik planlanıyor ve neden? Alternatif teknikler nelerdir?
- Hastanede ne kadar kalırım, evde bakım ve kontroller nasıl olur?
- Ne zaman işe, araç kullanmaya ve spora dönebilirim?
Mikrocerrahi Boyun Fıtığı Ameliyatı: olası riskler
Her işlemin olası riskleri ve alternatifleri vardır; bunlar kişiden kişiye değişir ve işlem öncesinde hekiminizle ayrıntılı konuşulur. Genel başlıklar şunlardır:
- Anestezi riskleri: Genel anestezi kalp, akciğer ve alerji gibi riskler taşır; anestezi uzmanı ameliyattan önce sizi değerlendirir.
- Enfeksiyon: Yara yerinde ya da derinde gelişebilir; antibiyotik, yara bakımı, nadiren yeniden ameliyat gerektirebilir.
- Kanama: Ameliyat sırasında ya da sonrasında olabilir; nadiren ek tedavi veya kan verilmesi gerekir.
- Sinir hasarı olasılığı: Sinir dokusuna yakın çalışıldığı için uyuşma, güç kaybı ya da ağrıda artış olabilir; çoğu zaman geçicidir, nadiren kalıcıdır.
- Beyin omurilik sıvısı sızıntısı: Sinir zarının yırtılması durumunda görülebilir; çoğunlukla birkaç gün içinde tedavi edilir.
- Şikâyetin geçmemesi ya da nüks: Ağrı, uyuşukluk ya da güç kaybı ameliyattan sonra da sürebilir veya zamanla yeniden ortaya çıkabilir.
- Yutma güçlüğü ve ses değişikliği: Boynun önünden girişe bağlı olarak görülebilir, çoğunlukla geçicidir.
- Füzyonun tam gerçekleşmemesi ve komşu seviyelerde yıpranma: Zamanla ek girişim gerektirebilir.
Sigara kullanımı, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, aşırı kilo ve kalp hastalığı gibi durumlar riskleri artırabilir; bu yüzden ilaçlarınızı, alerjilerinizi ve öz geçmişinizi hekiminize eksiksiz bildirmeniz önemlidir.
Muayenede ne olur? Ne zaman başvurmalısınız?
Muayenede nörolojik bulgularınız, boyun hareketleriniz ve MR bulgularınız birlikte değerlendirilir. Ameliyatın gerekli olup olmadığına ve hangi tekniğin uygun olduğuna bu değerlendirmeyle karar verilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemeden en yakın acile başvurun: ellerde ya da bacaklarda hızla artan güç kaybı, yürümede belirgin dengesizlik, idrar veya gaita tutamama, ani başlayan ve şiddetli boyun ağrısı ile ateş.