Servikal miyelopati, boyun omurgasındaki daralma nedeniyle omuriliğin sıkışmasıdır. Ellerde beceriksizlik ve dengesiz yürüme ile kendini gösterebilir.
Servikal miyelopati nedir?
Omurilik, beyinden aşağı uzanan ve omurga kanalı içinde korunan sinir dokusudur. Boyun bölgesinde bu kanal daralırsa omurilik sıkışabilir. Omuriliğin sıkışmaya bağlı olarak işlevinin bozulmasına miyelopati denir.
Yaşa bağlı yıpranmayla oluşan tipine dejeneratif servikal miyelopati denir. Erişkinlerde omurilik işlev bozukluğunun en sık nedenidir.
Boyun fıtığında sık görülen sinir kökü sıkışması (radikülopati) genellikle tek kolda ağrı ve uyuşma yapar. Miyelopati ise omuriliği etkilediği için iki eli ve bacakları birlikte etkileyebilir. İki durum aynı kişide bir arada da bulunabilir.
Neden olur?
Yaşla birlikte boyundaki diskler su kaybeder, incelir ve kanala doğru taşar. Omur kenarlarında kemik çıkıntıları gelişir. Halk arasında buna kireçlenme denir. Kanalın arkasındaki bağ kalınlaşıp katlanabilir. Bazı kişilerde omurganın önündeki uzun bağ kemikleşir. Bu değişikliklerin hepsi kanalı daraltarak omuriliğe bası yapabilir.
Servikal Miyelopati: belirtiler
- Ellerde uyuşma ve karıncalanma
- Ellerde beceriksizlik: gömlek düğmesi iliklemekte, yazı yazmakta ya da kavanoz kapağı açmakta zorlanma
- Yürürken dengesizlik, bacaklarda ağırlık ve sertlik hissi
- Kol ve bacaklarda güçsüzlük
- Boyun ya da kol ağrısı (her hastada olmaz)
- İleri evrede idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma
Belirtiler çoğu zaman sinsi başlar. Seyri kişiden kişiye değişir. Bazı hastalarda uzun süre sabit kalır, bazılarında dönemler halinde kötüleşir, az sayıda hastada ise hızla ilerler. Belirtiler yaşlanmaya ya da el sinir sıkışmasına bağlanabildiği için tanı gecikebilir.
Servikal Miyelopati: nasıl tanı konur?
Tanı muayene ile başlar. Kol ve bacaklarda refleksler, kas gücü, his ve yürüyüş değerlendirilir. Reflekslerde artış, Hoffmann bulgusu (orta parmak ucu hızla bükülüp bırakılınca başparmağın kıvrılması), Babinski bulgusu ve klonus gibi işaretler omurilik basısını düşündürür.
Tanıyı doğrulamak için MRG kullanılır. MRG, dar kanalı, sıkışan omuriliği ve omurilik içindeki sinyal değişikliklerini gösterir. Kemik yapıları daha iyi görmek için BT istenebilir. EMG ve uyarılmış potansiyel testleri, el sinir sıkışmaları gibi benzer tablolardan ayırt etmeye yardım eder.
Servikal Miyelopati: tedavi seçenekleri
Ameliyatsız izlem
Hafif belirtileri olan bazı hastalarda önce ameliyatsız yöntemler denenebilir. Bunlar yakın takip, gözetim altında fizik tedavi ve ağrı için ilaçlardır. Bu hastalar düzenli muayene ile izlenir. Belirtiler artarsa cerrahi yeniden değerlendirilir. Omurilik basısı olan kişilerde boyun manipülasyonu (boynu kırdırma) gibi zorlayıcı uygulamalardan kaçınılması önerilir.
Cerrahi tedavi
Orta ve ağır miyelopatide ya da belirtileri ilerleyen hastalarda genellikle cerrahi önerilir. Cerrahinin temel amacı omurilik üzerindeki basıyı kaldırmak ve kötüye gidişi durdurmaktır. Kaybedilen işlevlerin ne ölçüde geri döneceği kişiden kişiye değişir.
- Boynun önünden yapılan ameliyatlar: Basıyı yapan disk, kemik çıkıntıları ya da omur gövdesinin bir kısmı çıkarılır. Yerine kemik greft ya da kafes konur ve o seviye kaynaştırılır (füzyon). Gerekirse plak ve vida eklenir.
- Boynun arkasından yapılan ameliyatlar: Laminektomide omurga kanalının arka duvarı (lamina) ve kalınlaşmış bağlar alınır. Bazı hastalarda füzyon eklenir. Laminoplastide ise lamina bir menteşe gibi kaldırılarak kanal genişletilir.
Hangi yolun seçileceği; basının yerine, kaç seviyede olduğuna ve boynun eğriliğine göre belirlenir.
Süreç ve riskler
Ameliyattan sonra genellikle birkaç gün hastanede kalınır. Rehabilitasyon programını hekiminiz belirler. Kanama, enfeksiyon, sinir kökü ya da nadiren omurilik yaralanması, beyin omurilik sıvısı sızıntısı, boyunda denge bozukluğu ve ek ameliyat ihtiyacı gibi riskler vardır. Boynun önünden yapılan ameliyatlarda yemek borusu, soluk borusu ya da damarlarla ilgili riskler ve ses kısıklığı da görülebilir. Olası riskler ameliyat öncesinde hekiminizle ayrıntılı olarak konuşulur.
İleri yaş, ağır ve uzun süredir devam eden belirtiler, iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.
Servikal Miyelopati: sık sorulan sorular
MR'da omurilik basısı görüldü ama şikâyetim yok. Ameliyat olmalı mıyım?
Belirti vermeyen basılarda genellikle cerrahi önerilmez. Düzenli muayene ile izlem yapılır. Yeni bir belirti ortaya çıkarsa değerlendirme yenilenir.
Miyelopati kendiliğinden geçer mi?
Kanaldaki daralma kendiliğinden düzelmez. Belirtiler bazı hastalarda uzun süre aynı kalırken bazılarında ilerleyebilir. Kimin ilerleyeceğini önceden kestirmek zordur.
Servikal Miyelopati: ne zaman başvurmalı?
Ellerinizde uyuşma ve beceriksizlik, düğme iliklemekte zorlanma ya da yürürken dengesizlik fark ederseniz uzman muayenesi gerekir.
Kol ve bacaklarda hızla artan güçsüzlük, yürüyememe, idrar ya da dışkı kontrolünü kaybetme veya boyun travması sonrası kollarda uyuşma olursa en yakın acile başvurun.
Muayeneye hazırlık
- Varsa boyun MRG görüntülerinizi ve raporlarınızı yanınıza alın.
- Kullandığınız ilaçların listesini hazırlayın.
- Şikâyetlerinizin ne zaman başladığını ve nasıl değiştiğini not edin.
- Zorlandığınız günlük işleri (düğme ilikleme, yazı yazma, merdiven inme gibi) örnekleriyle yazın.
Servikal Miyelopati: muayenede ne olur?
Şikâyetlerinizin ne zaman başladığı ve nasıl ilerlediği sorulur. El becerisi, yürüyüş, refleksler ve his muayene edilir. Varsa MRG ve diğer görüntülemeleriniz incelenir. Ardından izlem ya da cerrahi seçenekler size açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.