Disk dejenerasyonu, omurlar arasındaki disklerin yaşla su kaybedip incelmesidir. MR raporlarındaki düzleşme ve kireçlenme ifadelerinin anlamı açıklanır.
Disk dejenerasyonu nedir?
Omurların arasında yastık görevi gören diskler bulunur. Diskin ortasında jöle kıvamında bir çekirdek, çevresinde daha sert bir halka vardır. Diskler omurgaya esneklik verir ve yükü dağıtır.
Yaşla birlikte diskler su kaybeder. Esneklikleri azalır, yükseklikleri düşer. Diskin dış halkasında küçük yırtıklar oluşabilir. Bu sürece disk dejenerasyonu ya da disk yıpranması denir. En sık bel ve boyunda görülür.
Disk yıpranması büyük ölçüde yaşlanmanın doğal bir parçasıdır. Özellikle 40 yaşından sonra sıktır. Pek çok kişide hiçbir belirti vermez.
Kireçlenme ne demek?
Disk inceldikçe omurlar arasındaki yük dağılımı değişir. Artan yüke yanıt olarak omur kenarlarında kemik çıkıntıları oluşur. Bunlara osteofit denir. Omurların arkasındaki küçük eklemler (faset eklemleri) de yıpranır ve eklem aralığı daralır.
Halk arasında kireçlenme, tıpta ise spondiloz denen tablo budur. Kireçlenme her zaman ağrı yapmaz. Ancak kemik çıkıntıları sinir köklerine ya da omuriliğe bası yaparsa belirtiler ortaya çıkabilir.
Boyun ve bel düzleşmesi ne anlama gelir?
Sağlıklı omurgada boyun ve bel hafif bir içe doğru eğrilik yapar. Buna lordoz denir. Röntgen ya da MR raporlarında sık görülen "boyun düzleşmesi" ya da "bel düzleşmesi" ifadesi, bu eğriliğin azaldığını anlatır.
Düzleşme tek başına bir hastalık adı değildir. Belirti vermeyen kişiler üzerinde yapılan geniş bir analizde, bu kişilerin yaklaşık üçte birinde boynun düz ya da farklı eğrilikte olduğu görülmüştür. Aynı çalışmada şikâyeti olanlarla olmayanlar arasında boyun eğriliği açısından belirgin bir fark bulunmamıştır. İleri disk yıpranması da omurganın dizilimini etkileyebilir. Bu nedenle rapordaki düzleşme ifadesi, şikâyetleriniz ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. Bel düzleşmesi için de aynı yaklaşım geçerlidir.
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: belirtiler
Disk yıpranması ve kireçlenme çoğu zaman belirti vermez. Belirti olduğunda şunlar görülebilir:
- Bel ya da boyunda gün içinde artıp azalan ağrı ve tutukluk
- Boyundan başın arkasına yayılan baş ağrısı
- Sinir kökü basısı varsa kola ya da bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlük
- Boyunda omurilik basısı varsa ellerde beceriksizlik ve yürürken dengesizlik
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: nasıl tanı konur?
Önce şikâyetleriniz dinlenir ve muayene yapılır. Kas gücü, refleksler ve his değerlendirilir. Gerekirse röntgen, MRG ya da BT istenir.
Önemli bir nokta şudur: MR'da görülen yıpranma bulguları her zaman şikâyetin kaynağı değildir. Belirti vermeyen pek çok kişide de benzer bulgular vardır. Bu yüzden görüntüleme sonuçları muayene bulgularıyla eşleştirilir.
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: tedavi seçenekleri
Ameliyatsız tedavi
Hastaların çoğunda tedavi ameliyatsızdır. Hafif egzersizler, duruşu düzeltme ve düzenli hareket ilk adımlardır. Ağrı için ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar, gerekirse kas gevşeticiler kullanılabilir. Şikâyet birkaç hafta içinde geçmezse fizik tedavi önerilebilir. Gövde kaslarını güçlendiren egzersizler bel sağlığını destekler.
Girişimsel ağrı tedavileri
Ağrı sürüyorsa epidural enjeksiyon, faset eklem enjeksiyonu ya da radyofrekans yöntemi gibi girişimler düşünülebilir. Bu işlemler ağrının kaynağına göre seçilir.
Cerrahi tedavi
Cerrahi yalnızca sinir köküne ya da omuriliğe bası varsa ve diğer tedavilere yanıt alınamıyorsa gündeme gelir. Basıyı kaldırmak için dekompresyon yapılır. Gerekirse omurlar birbirine kaynaştırılır (füzyon). Cerrahi her zaman tüm şikâyetleri ortadan kaldırmaz; ancak belirtilerin kötüleşmesini durdurmaya yardımcı olabilir. Olası riskler ameliyat öncesinde hekiminizle ayrıntılı olarak konuşulur.
Günlük yaşamda öneriler
- Hareketli kalın; hafif ve düzenli egzersiz yapın.
- Oturma ve çalışma düzeninizde duruşunuza dikkat edin.
- Boyun için önerilen hafif hareket egzersizlerini düzenli yapın.
- Gövde kaslarını güçlendiren egzersizlerle belinizi destekleyin.
- Ağrı kesicileri önerilen dozda ve süre kadar kullanın.
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: sık sorulan sorular
Raporumda "düzleşme" ve "dejenerasyon" yazıyor. Ciddi mi?
Bu ifadeler çok sık görülür ve çoğu zaman yaşa bağlı değişiklikleri anlatır. Önemli olan şikâyetleriniz ve muayene bulgularınızdır. Raporu hekiminizle birlikte değerlendirin.
Kireçlenme ameliyat gerektirir mi?
Çoğu zaman gerektirmez. Ameliyat, sinir ya da omurilik basısına bağlı belirgin şikâyetlerde gündeme gelir.
Egzersiz yapmak diskleri daha çok yıpratır mı?
Hafif egzersizler ve duruşu düzeltmek ilk önerilen yöntemler arasındadır. Ağrıyı belirgin artıran hareketleri hekiminiz ya da fizyoterapistinizle birlikte düzenleyin.
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: ne zaman başvurmalı?
Bel ya da boyun ağrınız birkaç hafta içinde azalmıyorsa, kola ya da bacağa yayılıyorsa veya uyuşma eşlik ediyorsa uzman muayenesi gerekir.
Ani ve şiddetli ağrı ile birlikte kol ya da bacakta kuvvet kaybı, yürümede güçlük, idrar ya da dışkı kontrolünde bozulma olursa en yakın acile başvurun.
Disk Dejenerasyonu, Düzleşme ve Kireçlenme: muayenede ne olur?
Ağrınızın yeri, süresi ve neyle arttığı sorulur. Kas gücü, his ve refleksler muayene edilir. Varsa röntgen ve MR görüntüleriniz raporlarıyla birlikte incelenir. Ardından size uygun tedavi seçenekleri açıklanır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir. Her hastanın durumu kendine özgüdür.