Boyun düzleşmesi, boyun omurlarının doğal kavsinin azalmasıdır. Çoğu zaman tehlikeli değildir; ne anlama geldiğini ve ne zaman önem taşıdığını anlatıyoruz.
Boyun düzleşmesi, boyun omurlarının normalde hafifçe öne doğru olan kavsinin azalması ya da kaybolmasıdır. Tıpta buna servikal lordoz kaybı denir. Çoğu zaman bir hastalık değil, röntgen ya da MR raporunda yazan bir bulgudur. Tek başına tehlikeli sayılmaz. Ağrısı olmayan pek çok kişide de görülür. Önemli olan, raporda ne yazdığından çok sizin şikâyetleriniz ve muayene bulgularınızdır.
Boyun kavsi nedir?
Yandan bakıldığında sağlıklı bir omurga dümdüz değildir. Boyun ve bel bölgesinde hafif içe doğru, sırt bölgesinde ise hafif dışa doğru kavisler vardır. Bu kavisler, omurganın doğal duruşunun bir parçasıdır. Boyun kavsi azaldığında raporlarda "düzleşme" ifadesi kullanılır. Kavis tersine döndüğünde ise "kifoz" ya da "ters kavis" ifadesi geçer. Raporlarda "servikal lordozda düzleşme", "fizyolojik lordozun kaybı" ya da "servikal lordozda azalma" gibi farklı ifadeler görebilirsiniz. Bunların hepsi aynı bulguyu anlatır.
Boyun düzleşmesi ağrı yapar mı?
Bu sorunun cevabı sanıldığı kadar net değildir. Araştırmalar, düzleşme ile boyun ağrısı arasında güçlü bir ilişki göstermemektedir:
- 45 yaş üstü kişilerde yapılan bir çalışmada, boyun ağrısı olanlarla olmayanlar arasında boyun kavsi açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ağrısı olanlarda ağrının süresi, şiddeti, kola yayılması ya da uyuşma gibi özellikleri ile kavis arasında da ilişki görülmemiştir. Araştırmacılar, ağrısı olan birinde görülen kavis değişikliğinin tesadüfi olabileceğini, yani ağrının nedeni olmayabileceğini belirtmiştir.
- Konuyu inceleyen bir derlemede, ağrısı olmayan kişilerin azımsanmayacak bir kısmında da düzleşme ya da ters kavis görüldüğü aktarılmıştır. Derleme, görüntüye değil hastaya bakılması gerektiğini vurgular.
Yani MR raporunuzda "boyun düzleşmesi" yazması, ağrınızın kesin nedeni bulundu demek değildir.
Neden olur?
Boyun düzleşmesinin tek bir nedeni yoktur. Ağrısı olmayan kişilerde de görüldüğü için bazı kişilerde normalin bir çeşidi olabilir. Yaşla birlikte disklerde ve omurlarda görülen yıpranma (kireçlenme) da kavsin azalmasına eşlik edebilir.
Ağrı sırasında kasların kasılmasının boynu düzleştirdiği sık düşünülür. Ancak araştırmalar bu görüşü tam olarak desteklememektedir. Bir çalışmada düz boyun, yeni yaralanmış kişilere göre uzun süredir ağrısı olanlarda ve sağlıklı kişilerde daha sık bulunmuştur.
Ne zaman önem taşır?
Düzleşme tek başına genellikle tedavi gerektirmez. Ancak şu durumlarda daha ayrıntılı değerlendirme gerekir:
- Boyun ağrısıyla birlikte kola yayılan ağrı, uyuşma ya da güçsüzlük varsa (sinir kökü basısı olabilir)
- Ellerde beceriksizlik, yürüme güçlüğü ya da dengesizlik varsa (omurilik basısı olabilir)
- MR'da düzleşmeye ek olarak fıtık ya da kanal daralması gibi başka bulgular varsa
- Şikâyetler kaza, düşme gibi bir travmadan sonra başladıysa
Boyun ağrınız varsa ne yapılır?
Tedavi, rapordaki düzleşmeye göre değil, şikâyetlerinize göre planlanır. Boyun ağrısında sık önerilen adımlar şunlardır:
- Boynu hareketsiz bırakmak yerine, ağrıyı artırmayan hafif hareketlere ve esneme egzersizlerine devam etmek
- Hekimin uygun gördüğü ağrı kesiciler
- Boyna sıcak ya da soğuk uygulama
- Alçak ve sert bir yastık kullanmak, yüzüstü yatmamak
- Masa başında boynu uzun süre aynı pozisyonda tutmamak, dik oturmak ve sık mola vermek
- Birkaç haftada geçmeyen ağrıda fizik tedavi ve egzersiz programı
Soğuk uygulama için bir beze sarılı buzu birkaç dakika, sıcak uygulama için bir beze sarılı sıcak su torbasını 20 dakika kadar boynunuza koyabilirsiniz. Ağrı birkaç haftada geçmezse ya da bu önlemlere rağmen artarsa hekime başvurun.
Boyunluk kullanımı önerilmez; boynu hareket ettirmek daha iyidir. Basit bir düzleşme, tek başına genellikle ameliyat nedeni değildir. Ameliyat; sinir ya da omurilik basısı gibi belirli sorunlarda gündeme gelir.
Sık sorulan sorular
Boyun düzleşmesi düzelir mi? Ağrınızın geçmesi için kavsin düzelmesi şart değildir. Uzun süreli bir izlem çalışmasında, boyun ağrısındaki düzelmenin kavisteki değişimle ilişkili olmadığı bulunmuştur.
Boyun düzleşmesi baş ağrısı yapar mı? Boyun kaynaklı sorunlarda ensede başlayan baş ağrısı görülebilir. Ancak baş ağrısının pek çok başka nedeni vardır. Bunu düzleşmeye bağlamadan önce muayene gerekir.
Telefon ve bilgisayar kullanımı boyun düzleşmesi yapar mı? Boynu uzun süre öne eğik tutmak boyun ağrısına yol açabilir. Ancak bunun kalıcı bir düzleşmeye neden olduğu kesin olarak gösterilmemiştir. Yine de ekran başında sık mola vermek ve dik oturmak boyun ağrısını azaltmaya yardımcı olur.
Boyun düzleşmesi boyun fıtığı demek midir? Hayır. Düzleşme, omurganın dizilimiyle ilgili bir bulgudur. Fıtık ise diskin dışarı taşmasıdır. İkisi aynı kişide birlikte görülebilir ama aynı şey değildir.
Ne zaman başvurmalı?
Boyun ağrınız birkaç haftadır geçmiyorsa, kolunuza yayılıyorsa ya da elinizde uyuşma ve güçsüzlük varsa, filminiz ve raporunuzla muayene için 0501 321 12 13 numaralı telefonu arayabilirsiniz. Kollarda veya bacaklarda ani güçsüzlük, yürüme güçlüğü ya da idrar-gaita kontrolünde bozulma olursa en yakın acile başvurun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir.