Boyun fıtığı çoğu zaman kola yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlükle kendini gösterir. Belirtileri ve acil durumları sade bir dille anlatıyoruz.
Boyun fıtığının en sık belirtisi, boyun ağrısıyla birlikte omuza ve kola yayılan ağrıdır. Kolda, elde ya da parmaklarda uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük de görülebilir. Bazı kişilerde ise yalnızca boyunda ve kürek kemikleri arasında ağrı olur. Bu yazıda boyun fıtığının belirtilerini, hangilerinin daha ciddi olduğunu ve ne zaman muayene gerektiğini anlatıyoruz.
Boyun fıtığı nedir?
Boyun omurlarının arasında, darbeleri emen yastıkçıklar gibi çalışan diskler bulunur. Diskin iç kısmındaki yumuşak doku, dış katmandaki bir yırtıktan dışarı taşarsa buna fıtık denir. Taşan parça, boyundan kola giden bir sinir köküne ya da omuriliğe bası yapabilir. Belirtiler, basının nereye ve ne kadar olduğuna göre değişir. Her fıtık belirti vermez. Pek çok kişi fıtığı olduğunu hiç bilmez.
Boyun fıtığı neden olur?
Fıtık bazen tek bir aşırı zorlanma ya da yaralanmayla ortaya çıkar. Ancak daha sık olarak yaşla birlikte gelen yıpranma rol oynar. Disk dokusu zamanla doğal olarak yıpranır, onu yerinde tutan bağlar zayıflar. Bu durumda küçük bir zorlanma ya da dönme hareketi bile fıtığa yol açabilir. Bazı kişilerde ailesel bir yatkınlık da olabilir. Hareketsizlik, fazla kilo, yanlış teknikle ağır kaldırmak ve sigara disk sağlığını olumsuz etkileyen etkenlerdir.
En sık görülen belirtiler
- Boyunda künt ya da keskin ağrı
- Kürek kemikleri arasında ağrı
- Omuzdan kola, ele ya da parmaklara yayılan ağrı
- Omuzda, kolda, elde veya parmaklarda uyuşma ve karıncalanma
- Kolda ya da elde güçsüzlük, ağırlık hissi
- Boyunda tutukluk ve hareket kısıtlılığı
Kol ağrısı bazen boyun ağrısından daha belirgindir. Uyuşmanın hangi parmaklarda olduğu, hangi sinir kökünün etkilendiği hakkında fikir verebilir. Bu değerlendirme muayenede yapılır. Boyundaki disk ve kireçlenme sorunlarında ensede başlayan baş ağrısı da görülebilir.
Omurilik basısının belirtileri
Fıtık ya da boyundaki kireçlenme omuriliğe bası yapıyorsa tablo farklıdır. Buna servikal miyelopati denir. Şu belirtiler dikkat gerektirir:
- Ellerde beceriksizlik; düğme iliklemek gibi ince işlerde zorlanma
- Yürüme güçlüğü ya da dengesizlik
- Kollarda ya da bacaklarda ağırlık hissi veya güçsüzlük
- İdrar ya da gaita kontrolünde sorun
Bu belirtiler, yalnızca kola yayılan ağrıdan daha dikkatli bir değerlendirme gerektirir. Çünkü omurilik basısında tedavi yaklaşımı farklıdır ve ameliyat daha sık gündeme gelir.
Boyun fıtığı başka sorunlarla karışabilir mi?
Evet. Elde uyuşma her zaman boyundan kaynaklanmaz. Bilekte sinir sıkışması (karpal tünel sendromu), dirsekte sinir sıkışması ya da omuz sorunları benzer yakınmalara yol açabilir. Bazen iki sorun birlikte de bulunabilir. Ayrım muayeneyle, gerekirse ek tetkiklerle yapılır.
Tanı nasıl konur?
Tanıda en önemli adım muayenedir. Hekim ağrının nasıl başladığını, nereye yayıldığını ve neyle arttığını sorar. Kollardaki kuvvet, duyu ve refleksler değerlendirilir. Gerekirse yürüyüş ve el becerileri de incelenir. Belirtiler sürüyorsa ya da güç kaybı varsa MR istenebilir. MR'da görülen her fıtık şikâyetlerin nedeni olmayabilir. Bu yüzden görüntü, muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.
Belirtiler geçer mi?
Fıtığa bağlı ağrı çoğu zaman dinlenme, hafif egzersiz ve ağrı kesicilerle yavaş yavaş azalır. Aktif kalmak iyileşmeye yardımcı olur. Yürüyüş ve yüzme gibi hafif egzersizlere olabildiğince erken başlamak önerilir. Belirtiler haftalar içinde düzelmezse fizik tedavi ve diğer ameliyatsız tedaviler planlanabilir. Fizik tedavide ısı ve soğuk uygulama, germe egzersizleri ve benzeri yöntemler kullanılabilir. Bazı hastalarda sinir çevresine yapılan iğne tedavileri de seçenekler arasındadır. Ameliyat genellikle bu tedavilere rağmen geçmeyen ağrıda, ilerleyen güç kaybında ya da omurilik basısında düşünülür.
Boyun ağrısı sırasında bazı basit önlemler de rahatlatabilir:
- Alçak ve sert bir yastık kullanın.
- Boynunuza sıcak ya da soğuk uygulayın.
- Masa başında boynunuzu uzun süre aynı pozisyonda tutmayın.
- Boyunluk takmayın; boynu hareket ettirmek daha iyidir.
Hangi belirtiler acildir?
Aşağıdaki durumlarda randevu beklemeden en yakın acile başvurun:
- Kollarda ya da bacaklarda ani başlayan veya hızla artan güçsüzlük
- Yeni başlayan yürüme güçlüğü
- El becerisinde ani bozulma, örneğin gömlek düğmelerini ilikleyememe
- İdrar veya gaita kontrolünün kaybı
- Aniden başlayan ya da hızla kötüleşen şiddetli boyun ağrısı
- Kaza veya düşme sonrası başlayan boyun ağrısı
Sık sorulan sorular
Her boyun ağrısında MR gerekir mi? Hayır. Boyun ağrılarının çoğu kendiliğinden ya da basit önlemlerle düzelir. Belirtiler haftalar içinde geçmiyorsa, güç kaybı ya da omurilik basısı şüphesi varsa MR istenir.
Boyun fıtığında nelere dikkat etmeliyim? Dik oturun; omuzlarınızı hafifçe geriye alın. Boynunuzu uzun süre aynı pozisyonda tutmayın. Yüzüstü yatmayın ve yatakta boynunuzu ani çevirmeyin. Uyurken başınız vücudunuzla aynı hizada olsun.
Boyun fıtığı ile araç kullanabilir miyim? Başınızı rahatça çeviremiyorsanız araç kullanmayın. Boyun hareketiniz rahatlayana kadar beklemek daha güvenlidir.
Ne zaman başvurmalı?
Boyun ağrınız birkaç haftadır geçmiyorsa, kolunuza yayılıyorsa ya da elinizde uyuşma ve güçsüzlük fark ediyorsanız muayene için 0501 321 12 13 numaralı telefonu arayabilirsiniz. Acil belirtilerde randevu beklemeyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir.