Bel fıtığı ameliyattan sonra bazı kişilerde tekrarlayabilir. Nedenlerini, belirtilerini ve riski azaltmak için neler yapılabileceğini anlatıyoruz.
Evet, bel fıtığı ameliyattan sonra tekrarlayabilir. Ancak bu, ameliyat olan kişilerin küçük bir bölümünde görülür. Tıpta buna nüks denir. Nüks çoğunlukla aynı diskte ve aynı tarafta olur. Bazen de başka bir diskte yeni bir fıtık gelişir. Tekrarlama, sizin bir hata yaptığınız anlamına gelmez. Hasta bilgilendirme kaynakları, bu riskin günlük aktivite düzeyinden bağımsız olarak var olduğunu belirtir.
Fıtık neden tekrarlar?
Bel fıtığı ameliyatında diskin tamamı alınmaz. Yalnızca sinire bası yapan, dışarı taşmış parça çıkarılır. Diskin geri kalanı yerinde kalır ve omurgadaki görevini sürdürür. Zamanla kalan disk dokusundan yeni bir parça aynı yerden dışarı taşabilir.
Tekrarlama ameliyattan kısa süre sonra da, yıllar sonra da görülebilir. Bazı fıtık tiplerinin tekrarlamaya daha yatkın olduğu bilinmektedir.
Riski artıran durumlar
Araştırmalarda bazı etkenlerin tekrar riskiyle ilişkili olduğu bulunmuştur:
- Sigara: Birden fazla çalışmada, sigara içenlerde tekrar fıtık nedeniyle yeniden ameliyat daha sık görülmüştür. Nikotinin disk dokusunu zayıflattığı bilinmektedir.
- Genel fıtık riskleri: Hareketsizlik, uzun süre oturmak ya da araç kullanmak ve yanlış teknikle ağır kaldırmak, disk fıtığı için bilinen risklerdir.
- Fazla kilo: Büyük bir çalışmada, fazla kilolu ve obez hastalarda tekrarlama daha sık bulunmuştur. Ancak bu konudaki çalışmaların hepsi aynı sonucu vermemektedir.
- Fıtığın ve diskin özellikleri: Fıtığın tipi ve diskin durumu da riski etkileyebilir.
Bu etkenlerin bir kısmı değiştirilebilir. Araştırmacılar da ameliyat olan hastalara sigarayı bırakmayı ve fazla kiloları vermeyi önermektedir.
Tekrarlayan fıtığın belirtileri
Tipik tablo şudur: Ameliyattan sonra bacak ağrısı geçer ve bir süre rahat bir dönem olur. Sonra ameliyat öncesine benzer bir bacak ağrısı yeniden başlar. Ağrıya uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük eşlik edebilir.
Her ağrı tekrar fıtık demek değildir
Ameliyattan sonra devam eden ya da yeniden başlayan her ağrı nüks anlamına gelmez. Başka nedenler de olabilir:
- Sinirin iyileşmesi zaman alır. Uyuşukluk ve hafif ağrı bir süre sürebilir.
- Ameliyat bölgesinde zamanla iz (nedbe) dokusu oluşabilir ve benzer belirtilere yol açabilir.
- Başka bir seviyede yeni bir fıtık ya da kanal daralması gelişebilir.
- Bel ağrısı, bacak ağrısına göre daha uzun sürebilir.
Hangisinin söz konusu olduğunu ayırt etmek için muayene gerekir. Muayenede ağrının nereye yayıldığı, bacaklardaki kas gücü, duyu ve refleksler değerlendirilir. Gerekirse MR çekilir. MR bulguları, muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır; çünkü görüntüde görülen her değişiklik şikâyetin nedeni olmayabilir.
Tekrarlayan fıtık nasıl tedavi edilir?
Tekrarlayan fıtıkta da tedavi, ilk fıtıktaki mantıkla planlanır. Güç kaybı ya da acil belirti yoksa önce ameliyatsız tedavi denenir. Aktif kalmak, ilaçlar, fizik tedavi ve gerekirse iğne tedavileri bu seçeneklerdendir. Ağrı geçmezse ya da güç kaybı ilerlerse yeniden ameliyat gündeme gelebilir.
İkinci ameliyat, ilkine göre biraz daha zor olabilir. Çünkü bölgede önceki ameliyattan kalan yapışıklıklar bulunur. Bu nedenle tekrar ameliyatlarında bazı risklerin daha yüksek olduğu bilinir. Bazı hastalarda omurgayı sabitleyen ek işlemler de gerekebilir. Karar, kişiye özel olarak verilir.
Tekrarlama riskini azaltmak için neler yapabilirsiniz?
Tekrarlamayı kesin olarak önleyen bir yöntem yoktur. Ama riski azaltmaya yardımcı olabilecek adımlar vardır:
- Sigara içiyorsanız bırakın.
- Fazla kilonuz varsa vermeye çalışın.
- Ameliyattan sonraki ilk haftalarda ağır kaldırmayın; hekiminizin söylediği sınırlara uyun.
- Yük kaldırırken belinizi düz tutun, dizlerinizden bükülün ve yükü vücudunuza yakın tutun.
- Hekiminizin önerdiği egzersiz programıyla belinizi destekleyen kasları güçlendirin.
- Uzun süre oturuyorsanız aralarda kalkıp yürüyün.
Sık sorulan sorular
Tekrarlarsa yine ameliyat olmam gerekir mi? Her zaman değil. Güç kaybı ya da acil belirti yoksa önce ameliyatsız tedavi denenir. Ameliyat kararı, belirtilere ve muayene bulgularına göre verilir.
Ameliyattan sonra hareket etmek tekrarlamayı artırır mı? Önerilen yürüyüş ve egzersizler iyileşmenin bir parçasıdır. Tekrarlama riski, aktivite düzeyinden bağımsız olarak vardır. Ancak ilk haftalarda ağır kaldırma sınırlarına uymak önemlidir.
Tekrarlama ne zaman olur? İlk aylarda da, yıllar sonra da görülebilir. Bir çalışmada sigara ve fazla kilo tekrarlama riskini artırmış, ancak tekrarlamanın daha erken ortaya çıkmasına yol açmamıştır.
Ameliyat olmasaydım fıtık tekrarlamaz mıydı? Ameliyat olmayan kişilerde de fıtık zamanla yeniden alevlenebilir. Tekrarlama, yalnızca ameliyatla ilgili bir sorun değildir; diskin kendi yapısıyla da ilgilidir.
Ne zaman başvurmalı?
Ameliyattan sonra rahat bir dönemin ardından bacak ağrınız yeniden başladıysa ya da uyuşma ve güçsüzlük fark ettiyseniz muayene için 0501 321 12 13 numaralı telefonu arayabilirsiniz. Bacaklarda ani güçsüzlük, genital bölgede uyuşma ya da idrar-gaita kontrolünde bozulma varsa randevu beklemeden en yakın acile başvurun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir.