Baş ağrılarının çoğu tehlikesizdir. Hangi belirtilerin acil değerlendirme ya da nörolojik muayene gerektirdiğini anlatıyoruz.
Baş ağrısı en yaygın sağlık şikâyetlerinden biridir. Büyük çoğunluğu tehlikesizdir ve gerilim tipi baş ağrısı ya da migren gibi durumlara bağlıdır. Yine de bazı baş ağrıları başka bir sorunun işareti olabilir. Bu yazıda hangi baş ağrılarında beklemeden başvurmak gerektiğini ve hangi durumlarda beyin cerrahisi değerlendirmesinin gündeme gelebileceğini anlatıyoruz.
Baş ağrısı türleri
- Gerilim tipi baş ağrısı: En sık türdür; başı sıkan bir bant ya da baskı gibi hissedilir. Stres, yorgunluk, kötü duruş, susuzluk ve uykusuzlukla ilişkili olabilir.
- Migren: Genellikle tek taraflı, zonklayıcı, bulantı ve ışığa-sese duyarlılıkla giden bir baş ağrısıdır. Atak süresi 4 saat ile 3 gün arasında değişebilir. Bazı kişilerde ağrıdan önce görme bozukluğu gibi aura belirtileri görülür.
- Küme tipi baş ağrısı: Genellikle gözün çevresinde, çok şiddetli, kısa süreli ve dönemsel ağrılardır.
- Diğer nedenler: Soğuk algınlığı, sinüzit, göz kusurları, dişle ilgili sorunlar, ilaç kullanımı ya da boyun kaynaklı ağrılar da baş ağrısı yapabilir.
Acil başvuru gerektiren baş ağrıları
Aşağıdaki belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden en yakın acile başvurun:
- Ani başlayan, "hayatımın en şiddetli baş ağrısı" şeklinde tarif edilen ağrı
- Baş ağrısıyla birlikte nöbet (havale) geçirme
- Kolda, bacakta ya da yüzde uyuşma, güçsüzlük veya yüz kayması
- Konuşma bozukluğu, kafa karışıklığı, bilinç bulanıklığı
- Yüksek ateşle birlikte ense sertliği ve ışığa duyarlılık, ya da döküntü
- Kafa travması sonrasında başlayan ya da giderek artan baş ağrısı
- Ani görme kaybı ya da çift görme
Kısa sürede muayene gerektiren durumlar
- Baş ağrısı giderek şiddetleniyor ya da sıklaşıyorsa
- Kusma, görme sorunları ya da çene ağrısı eşlik ediyorsa
- Sabahları daha belirgin, öksürme ya da eğilmekle artıyorsa
- Yaşamın ileri döneminde ilk kez baş ağrısı başlamışsa
- Ağrı kesicilerle geçmiyor ya da sürekli kullanım gerektiriyorsa
- Düzenli, haftada bir kereden sık migren atakları yaşanıyorsa
Baş ağrısında beyin cerrahisi ne zaman devreye girer?
Baş ağrılarının çoğunda tedavi, nöroloji ve aile hekimliği alanındadır. Beyin cerrahisi değerlendirmesi; beyin tümörü, kafa içi kanama, hidrosefali (beyin sıvısının birikmesi), Chiari malformasyonu, kafa içi kist gibi yapısal nedenlerden şüphelenildiğinde gündeme gelir. Bu kararlar muayene ve gerekli görüntüleme (BT, MR) sonuçlarına göre verilir. Baş ağrısı olan her kişide bu tür bir neden bulunmaz; çoğunlukla bulunmaz. Ancak uyarı belirtileri varsa değerlendirme yapılması önemlidir.
Muayenede neler olur?
Ağrının başlangıcı, sıklığı, süresi, yeri ve şiddeti, eşlik eden belirtiler ve kullandığınız ilaçlar sorulur. Nörolojik muayene yapılır: göz hareketleri, görme, kuvvet, duyu, denge ve refleksler değerlendirilir. Gerektiğinde beyin MR ya da BT gibi görüntüleme istenir. Baş ağrısı günlüğü tutmak (ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, neyle arttığı) hekime çok yardımcı olur.
Evde neler yapılabilir?
- Bol su için, öğün atlamayın, düzenli uyuyun.
- Hekimin ya da eczacının önerdiği ağrı kesicileri önerilen sürede kullanın; sık ve uzun süreli kullanım baş ağrısını kronikleştirebilir.
- Stresi azaltmaya, ekran başında düzenli mola vermeye ve boyun duruşuna dikkat edin.
- Kendi tetikleyicilerinizi (alkol, bazı yiyecekler, uykusuzluk gibi) belirleyip kaçının.
Sık sorulan sorular
Sürekli baş ağrım var, beyin tümörü olabilir mi? Baş ağrısı olan çoğu kişide tümör bulunmaz. Ancak ağrının yeni başlaması, giderek artması, sabahları belirginleşmesi ya da nörolojik belirtilerin eşlik etmesi durumunda değerlendirme yapılması önemlidir.
Migrenim var, ne zaman endişelenmeliyim? Alışılmış migren tarzınız değiştiyse, ağrı beklenmedik derecede şiddetliyse ya da güçsüzlük, konuşma bozukluğu gibi yeni belirtiler eklendiyse hekime başvurun.
Baş ağrısı için MR çektirmek şart mı? Her baş ağrısı için gerekmez. Görüntüleme kararı ağrının özelliklerine ve muayene bulgularına göre verilir.
Baş ağrısı günlüğü nasıl tutulur?
Her atak için tarihi, başlangıç saatini, süresini, ağrının yerini ve şiddetini (0-10 arası), eşlik eden belirtileri (bulantı, ışık hassasiyeti, görme değişikliği), kullandığınız ilacı ve ilacın işe yarayıp yaramadığını not edin. Ayrıca o gün ne yediğinizi, kaç saat uyuduğunuzu ve stres düzeyinizi de yazın. Birkaç hafta sonra bu kayıt, tetikleyicileri ve ağrının örüntüsünü ortaya koyar. Hekime bu günlüğü götürmek muayenede zaman kazandırır ve doğru yönlendirme yapılmasına yardımcı olur.
Baş ağrısı nedeniyle sık sık ağrı kesici kullanıyorsanız ilaç kullanımına bağlı baş ağrısı da olabileceğini unutmayın. Ağrı kesicilerin uzun süre sık kullanımı, ağrıyı azaltmak yerine süreklileştirebilir. Bu nedenle haftada birkaç kez ağrı kesici gerekiyorsa bir hekime başvurmak yerinde olur.
Çocuklarda ve yaşlılarda baş ağrısı
Çocuklarda baş ağrısı çoğu zaman enfeksiyon, uykusuzluk ya da göz sorunlarına bağlıdır; kusma ve dengesizlikle giden şiddetli ya da tekrarlayan ağrılar ise değerlendirilmelidir. İleri yaşta ilk kez başlayan baş ağrısı da atlanmamalıdır.
Ne zaman başvurmalı?
Baş ağrınız yeni başlamış ve kötüleşiyorsa, sıklaşıyorsa ya da yukarıdaki uyarı belirtilerinden biri eşlik ediyorsa muayene için 0501 321 12 13 numaralı telefonu arayabilirsiniz. Acil belirtilerde randevu beklemeden en yakın acile gidin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tanı ve tedavi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı için muayene gerekir.